سیاست گذاری آموزشی قرن ۲۱ مرور انتقادی بر روندها و نظریه ها

تحولات قرن بیست و یکم به ویژه جهانی شدن فزاینده و دگرگونی های فناورانه نظام های آموزشی در سراسر جهان را با پرسش های بنیادینی در مورد نقش و هدفشان مواجه ساخته است. در این بستر، آموزش دیگر صرفا به عنوان یک خدمت عمومی یا ابزار توسعه اجتماعی دیده نمی شود، بلکه عمده ترین بستر برای تولید سرمایه انسانی و تضمین رقابت پذیری اقتصادی در مقیاس ملی و بین المللی تعریف شده است. این تغییر پارادایم بنیادین سیاست گذاری آموزشی را به عرصه ای برای اجرای مدل های مدیریتی و اقتصادی سوق داده است که اغلب با آرمان های بنیادین آموزش یعنی عدالت، شمول و توسعه همه جانبه انسانی در تضاد قرار می گیرند. این مقاله با هدف بررسی و واکاوی انتقادی روندها و نظریه های حاکم بر سیاست گذاری آموزشی در قرن بیست و یکم تدوین شده است. در دو دهه اخیر، نظام های آموزشی تحت تاثیر شدید نیروهای جهانی شدن، نئولیبرالیسم و تکنولوژی های دیجیتال قرار گرفته اند. این پژوهش با دسته بندی نظریه ها در دو محور «تبیینی» شامل سرمایه انسانی، نئولیبرالیسم، حکمرانی شبکه ای و همگرایی سیاست ها و «انتقادی» شامل عدالت اجتماعی، پساساخت گرایی، استعمار نو و نقد دیجیتالیسم به تحلیل شکاف میان اهداف اعلامی و نتایج اعمالی سیاست ها می پردازد. یافته های این مرور نشان می دهد که غلبه نگاه ابزاری و اقتصادی به آموزش منجر به حاشیه رفتگی عدالت اجتماعی، تضعیف هویت های بومی و تبدیل مدارس به فضاهای نظارتی و رقابتی شده است. هدف نهایی این مرور، نه فقط تشریح این روندها، بلکه افشای پیامدهای اجتماعی و معرفتی آنها بر عدالت آموزشی، کاهش تنوع فرهنگی و حرفه ای سازی معلمان است.

Keywords:

سیاستگذاری آموزشی , نئولیبرالیسم , عدالت اجتماعی , قرن بیست و یکم , مرور انتقادی , حکمرانی شبکه ای