بررسی ضمان معاوضی عین و منافع

ضمان معاوضی یکی از نهادهای اساسی در حقوق مدنی ایران است که در عقود معوض نقش مهمی ایفا می کند و بر رابطه متقابل عوضین استوار است. این ضمان برخلاف ضمان عقدی یا قهری اثر مستقیم عقد نیست بلکه ناشی از تعهد تبعی طرفین است و تنها در صورت وقوع شرایط خاصی تحقق می یابد. مهم ترین شرایط شامل وجود عقد صحیح و معتبر، معین بودن موضوع معامله، وقوع تلف یا نقص عین یا منافع قبل از تسلیم، عدم تقصیر خریدار و قابلیت جبران خسارت است. نقش عین و منافع در ضمان معاوضی بسیار حیاتی است؛ زیرا هر گونه تلف یا نقصان عین یا منافع موجب برهم خوردن تعادل اقتصادی قرارداد و ایجاد مسئولیت برای طرف مقابل می شود. همچنین تفاوت میان منافع بالفعل و بالقوه اهمیت ویژه ای در تعیین مسئولیت و دامنه ضمان دارد. تطبیقی حقوق ایران و فقه نشان می دهد که ضمان معاوضی ابزار مهمی برای حفاظت از حقوق خریدار و تضمین تعادل اقتصادی در قراردادهای معاصر مانند پیش فروش آپارتمان و معاملات کشاورزی است. این نهاد با تعیین مسئولیت طرفین نسبت به عوضین و منافع آنها نقش کلیدی در تضمین امنیت معاملات و کاهش اختلافات حقوقی دارد و چارچوبی روشن برای استفاده عملی در نظام حقوقی فراهم می کند.

Keywords:

ضمان , ضمان معاوضی , عین , منافع , عقد معوض , حقوق مدنی ایران