شاخصه های تضمین مشارکت در امور عمومی در ایران و ترکیه

در دهه های اخیر مفهوم مشارکت عمومی شهروندان در امور عمومی به یکی از محورهای اصلی در نظریه های حکمرانی خوب، توسعه پایدار و دموکراسی مشارکتی تبدیل شده است. مشارکت عمومی نه تنها به عنوان یک حق بنیادین شهروندی شناخته می شود بلکه ابزاری موثر برای ارتقاء کیفیت تصمیم گیری های دولتی، افزایش مشروعیت نهادهای حکومتی و تقویت سرمایه اجتماعی به شمار می رود. با این حال تحقق مشارکت موثر و فراگیر نیازمند وجود شاخصه هایی است که آن را از سطح نظری به سطح عملیاتی و اجرایی ارتقاء دهد. تحقیق حاضر با هدف بررسی و تحلیل شاخصه های تضمین مشارکت عمومی در امور عمومی، به مطالعه تطبیقی میان دو کشور ایران و ترکیه می پردازد. این دو کشور با وجود تفاوت های ساختاری در نظام حکمرانی دارای زمینه های مشترکی در تلاش برای افزایش مشارکت های تصمیم گیری هستند. ایران با نظام جمهوری اسلامی و ترکیه با نظام جمهوری سکولار هر دو در دهه های اخیر تجربه هایی از اصلاحات، قانونی، نهادسازی و توسعه سازوکارهای مشارکتی را پشت سر گذاشته اند. در این پژوهش ابتدا چیستی مشارکت عمومی و ابعاد نظری آن مورد بررسی قرار می گیرد. سپس شاخصه های تضمین مشارکت از جمله چارچوب های قانونی و نهادی، شفافیت و دسترسی به اطلاعات، برابری فرصت ها، عدالت در دسترسی به منابع مالی، حاکمیت قانون در احراز صلاحیت ها و سازوکارهای نظارتی تحلیل می شوند. در بخش تطبیقی نظام های مشارکت در ایران و ترکیه از منظر این شاخصه ها مقایسه شده و نقاط قوت و ضعف هر نظام شناسایی می گردد. روش تحقیق مبتنی بر تحلیل اسنادی و تطبیقی است و از منابع حقوقی، قانونی و مطالعات سیاست گذاری بهره می گیرد. هدف نهایی این پژوهش ارائه چارچوبی نظری و عملی برای ارتقاء مشارکت عمومی در ایران با بهره گیری از تجارب ترکیه و تحلیل علمی شاخصه های موثر در تضمین مشارکت شهروندان است. یافته های تحقیق نشان می دهد که وجود نهادهای مستقل، شفافیت اطلاعاتی و سازوکارهای نظارتی موثر نقش کلیدی در تحقق مشارکت واقعی ایفا می کنند و می توانند الگویی برای اصلاحات در نظام حکمرانی ایران باشند. همچنین پژوهش حاضر با استفاده از منابع حقوقی، پژوهش های تطبیقی و داده های تجربی تلاشی برای تبیین دقیق وضعیت مشارکت عمومی در ایران و ترکیه بوده و نتایج آن می تواند راهنمایی موثر برای سیاست گذاران، پژوهشگران حوزه مطالعات عمومی و فعالان مدنی در مسیر توسعه دموکراسی مشارکتی و تقویت تعامل میان دولت و ملت باشد.

Keywords:

مشارکت عمومی , شهروندان , دموکراسی , ایران , ترکیه , شاخصه های , قانونی , حاکمیت قانون , نظارت