طراحی چارچوب چند بعدی ارزیابی بازارهای داده دیجیتال بر پایه ی گسترش مدل STOF

این پژوهش با هدف طراحی و اعتبارسنجی یک چارچوب ارزیابی جامع برای بازارهای داده دیجیتال، مبتنی بر ترکیب مدل STOF با دو لایه میان بر معماری داده و حکمرانی داده (STOF+۲CC) انجام شده است. روش شناسی پژوهش شامل چهار فاز بود: (۱) شناسایی شاخص ها و مولفه های کلیدی از طریق مرور نظام مند ادبیات (PRISMA ۲۰۲۰)، فراترکیب کیفی و دلفی دو مرحله ای؛ (۲) وزن دهی شاخص ها با استفاده از تحلیل سلسله مراتبی (AHP) و تعیین آستانه های پذیرش و بهبود؛ (۳) تبدیل شاخص ها به سنجه های عملیاتی با بهره گیری از چارچوب SMART و مقیاس گذاری ۰ تا ۱۰۰؛ و (۴) آزمون عملی چارچوب بر روی ۱۴ پلتفرم داده محور جهانی، منطقه ای و تخصصی. نتایج نشان دادند خروجی فازهای ۱ تا ۳ به استخراج دوازده شاخص کلیدی (KSI) و سی سنجه ی عملیاتی (KPI) انجامید؛ وزن نهایی ابعاد به ترتیب ۰.۳۴=T، ۰.۲۷=O، ۰.۲۲=F، ۰.۱۷=S محاسبه شد. ارزیابی پایلوت نشان داد چارچوب پیشنهادی قادر است تفاوت های معنی دار میان پلتفرم ها را در ابعاد فنی، معماری (داده) و سازمانی حکمرانی داده از طریق سنجه های استاندارد آشکار کند و تصویری منسجم از نقاط قوت و شکاف ها برای تصمیم سازی فراهم آورد. این دستاورد خلا یک چارچوب سنجش پذیر و کاربردی را که ابعاد سرویس، فناوری، سازمان و مالی را در کنار لایه های افقی معماری و حکمرانی داده به صورت یکپارچه پوشش دهد، پر می کند.

Keywords:

بازارهای داده دیجیتال , مدل STOF , فراترکیب , کیفی , معماری داده , حکمرانی داده , تبادل داده , اشتراک گذاری داده