ارزیابی توان اکولوژیکی توسعه شهری با بهره گیری از رویکرد تصمیم گیری چند معیاره (MCDM) و سیستم اطلاعات جغرافیایی(GIS) (مطالعه موردی: شهرقدس، استان تهران)

هدف این پژوهش، ارزیابی توان اکولوژیکی توسعه ی شهری در شهر قدس با استفاده از روش تحلیل سلسله مراتبی (AHP) و سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS) بوده است. برای این منظور، ابتدا ۹ معیار موثر که شامل شیب، ارتفاع، جهت شیب، سنگ مادر، سازند زمین شناسی، کاربری اراضی، فاصله از معابر اصلی، فاصله از رودخانه های فصلی و فاصله از مراکز خدماتی شناسایی و لایه های اطلاعاتی مرتبط تهیه شد. سپس برای استاندارد سازی لایه ها، از منطق فازی استفاده شد و برای وزن دهی به معیار ها، روش AHP انتخاب و به کار گرفته شد. در نهایت نیز، نقشه نهایی توان اکولوژیکی منطقه تولید شد. نتایج نشان داد که از اراضی شهر قدس، معادل ۲۵.۸۲۱۵۴۱ کیلومتر مربع (۴۱.۱۶۸٪)، در طبقه مناسب برای توسعه شهری قرار دارند. در طبقه متوسط، ۲۵.۳۰۶۱۲۶ کیلومتر مربع (٪۴۰.۳۴۷) به صورت پراکنده در حاشیه شهر فعلی قرار دارند و ۱۱.۵۹۳۱۹۷ کیلومتر مربع (٪۱۸.۴۸۳) در طبقه نامناسب برای توسعه شناسایی شد که عمدتا مناطق این طبقه در بخش غربی و شمال غربی قرار دارند که اغلب به دلایل زیست محیطی یا محدودیت های طبیعی مانند وجود معدن یا نوع سازند زمین و شیب محدود شده اند. بر اساس این یافته ها، شهرقدس از وضعیت متعادلی برای توسعه پایدار برخوردار است، اما شرط این توسعه برخورداری از امکانات و خدمات برای ایجاد توسعه و روند متعادل رشد شهری است. کنترل جمعیتی با توجه به محدودیت منابع در شهرقدس بخش مهمی از برنامه مدیریت شهری است. آنگاه می توان گسترش شهری در چارچوب ملاحظات اکولوژیکی صورت بگیرد.

Keywords:

تحلیل سلسله مراتبی , سیستم اطلاعات جغرافیایی , توان اکولوژیک , شهرقدس