الگوی فضایی کم مداخله در طراحی مجموعه های گردشگری اکولوژیک: هم پیوندی منظر، اکولوژی و معماری در اقلیم نیمه خشک

توسعه ی مجموعه های گردشگری در اقلیم های گرم و نیمه خشک، نیازمند رویکردی است که میان بهره برداری اقتصادی و حفاظت از محیط زیست توازن برقرار سازد. پژوهش حاضر با هدف تبیین الگوی فضایی کم مداخله در طراحی مجموعه های گردشگری اکولوژیک، به تحلیل هم پیوندی سه مولفه ی منظر، اکولوژی و معماری در بستر اقلیم شهرستان خفر می پردازد. روش پژوهش، توصیفی–تحلیلی بوده و بر پایه ی مطالعات اسنادی، بررسی تطبیقی نمونه های معماری و استنتاج تحلیلی از مبانی نظری و داده های اقلیمی تنظیم شده است. یافته های پژوهش نشان می دهد که تحقق الگوی کم مداخله در گرو سه اصل بنیادین است: پیوستگی با بستر طبیعی از طریق کاهش عملیات فیزیکی و حفظ توپوگرافی، سازگاری اقلیمی با بهره گیری از تهویه ی طبیعی، سایه اندازی و مصالح بوم آورد، و مشارکت فرهنگی–اجتماعی در فرآیند طراحی و بهره برداری. تحلیل تطبیقی سه پروژه ی «اقامتگاه کپری قلعه گنج»، «اقامتگاه ماجرا در جزیره ی هرمز» و «اقامتگاه سیکس سنس سادن دونز در صحرای نگب» نشان داد که صرف نظر از تفاوت های فناوری و مقیاس، این اصول به صورت مشترک در پروژه های موفق معماری اکولوژیک تحقق یافته اند. نتیجه ی نهایی پژوهش حاکی از آن است که دستیابی به معماری پایدار در اقلیم های گرم و نیمه خشک، بیش از هر چیز در گرو درک ظرفیت های سرزمین، استفاده از دانش بومی و احترام به فرآیندهای طبیعی است. الگوی فضایی کم مداخله، چارچوبی راهبردی برای پیوند میان طبیعت، فرهنگ و معماری فراهم می سازد و می تواند مبنای طراحی مجموعه های گردشگری آینده در بسترهای اکولوژیک ایران قرار گیرد. این الگو همچنین می تواند به عنوان راهبردی برای ارتقای کیفیت سکونت و زیست پذیری در سکونتگاه های انسانی مناطق گرم و نیمه خشک ایران مورد استفاده قرار گیرد.

Keywords:

الگوی فضایی کم مداخله , معماری اکولوژیک , منظر , اقلیم نیمه خشک , طراحی پایدار , مشارکت جامعه محلی