بررسی علل اسکان غیررسمی در شهر زابل و راهکارهای مواجهه با آن

با وجود آن که سکونتگاه های غیررسمی یکی از موضوعات پرتکرار و مورد توجه در ادبیات شهرسازی و برنامه ریزی شهری ایران محسوب می شوند، اما سیاست ها و اقدامات اجرایی در این حوزه، در عمل نتوانسته اند تاثیرگذاری لازم را داشته باشند و مشکلات مرتبط با این نوع سکونتگاه ها همچنان ادامه دارد. شهر زابل، به عنوان یکی از شهرهای مهم استان سیستان و بلوچستان با جمعیتی نزدیک به ۱۴۰ هزار نفر، همانند بسیاری از شهرهای کشورهای در حال توسعه، با پدیده گسترش سکونتگاه های غیررسمی مواجه است. این سکونتگاه ها عمدتا به صورت نوارهای حاشیه ای پیرامون شهر شکل گرفته و موجب ایجاد مناطق محروم و آسیب پذیر شده اند که پیامدهای گسترده اجتماعی، اقتصادی و مدیریتی به همراه داشته است. هدف اصلی این پژوهش، بررسی علل و فرآیندهای شکل گیری سکونتگاه های غیررسمی در زابل و ارائه راهکارهایی است که ضمن برخورداری از قابلیت تعمیم، تکرار و بازگشت اقتصادی، بتوانند در چارچوب راهبردهای توسعه شهری و ظرفیت مالی ساکنان و نهادهای عمومی به کار گرفته شوند. این مطالعه از نوع کاربردی بوده و با رویکرد توصیفی–تحلیلی و بر پایه مطالعات کتابخانه ای و اسنادی انجام شده است. یافته های تحقیق نشان می دهد که گسترش سکونتگاه های غیررسمی در زابل عمدتا ناشی از کمبود زمین و مسکن رسمی متناسب با توان اقتصادی اقشار کم درآمد، مهاجرت های ناشی از بحران های زیست محیطی، به ویژه خشکسالی و خشک شدن دریاچه هامون، و ضعف نظام های حمایتی و برنامه ریزی شهری است.

Keywords:

شهر , اسکان غیررسمی , عوامل اقتصادی , زابل