تحلیل فضایی وندالیسم در اماکن گردشگری منطقه ۱۲ شهر تهران

این پژوهش با رویکردی میان رشته ای و با هدف تحلیل فضایی وندالیسم شهری در منطقه ۱۲ تهران انجام شده است؛ منطقه ای با بافت تاریخی، تراکم بالای جمعیت و تمرکز فعالیت های اقتصادی و گردشگری که زمینه ساز بروز انواع رفتارهای تخریبی شده است. وندالیسم، به عنوان کنشی مخرب و گاه اعتراضی، در این مطالعه نه تنها به عنوان پدیده ای اجتماعی بلکه به مثابه بازتابی از ساختارهای نابرابر اقتصادی، فرهنگی و کالبدی شهری تحلیل شده است. مطالعه میدانی از میان اماکن ثبت شده در منطقه، نشان داد که حدود ۳۱٪ از فضاهای مورد بررسی دارای نشانه های وندالیسم بودند. تحلیل های انجام شده با نرم افزارهای Maxqda و ArcMap، شش گونه اصلی وندالیسم شامل انتفاعی، تفریحی، ایدئولوژیک، تاکتیکی، ترکیبی و بی ضرر را مشخص کرد. بیشترین سهم متعلق به وندالیسم انتفاعی (حدود ۴۰٪) است که در پهنه های با تمرکز فعالیت های اقتصادی و ضعف نظارت رخ داده است. وندالیسم تفریحی نیز با ۲۴٪، ناشی از کمبود امکانات و ضعف طراحی فضاهای عمومی شناخته شد. سایر گونه ها شامل ترکیبی، ایدئولوژیک، تاکتیکی و بی ضرر نیز در مقیاس های محدودتر اما با پیامدهای استراتژیک مشاهده شدند. همچنین نتایج نشان می دهد که نواحی با تراکم بالای جمعیت شناور و کاربری های تجاری-اداری، نسبت به نواحی مسکونی و کم تراکم، بیشترین میزان آسیب های وندالیستی را تجربه کرده اند. این آسیب ها علاوه بر ایجاد هزینه های اقتصادی، بر حس امنیت، کیفیت زندگی، و کارکردهای اجتماعی فضاهای شهری نیز تاثیر منفی داشته اند. پژوهش حاضر بر ضرورت بازطراحی فضاهای عمومی، تقویت نظارت، و توجه به ابعاد فرهنگی و روان شناختی رفتارهای شهری برای مقابله با این پدیده تاکید دارد.

Keywords:

انواع وندالیسم , فضای شهری , گردشگری تاریخی , بافت تاریخی