تحلیل عوامل اجتماعی و اقتصادی موثر بر انتخاب نوع وسیله نقلیه توسط شهروندان تبریز

در سال های اخیر، افزایش جمعیت شهری، گسترش کالبدی شهرها و رشد روزافزون استفاده از وسایل نقلیه شخصی، مشکلات عمده ای در حوزه حمل ونقل شهری در کلان شهرهایی همچون تبریز ایجاد کرده است. این مشکلات از جمله افزایش ترافیک، آلودگی هوا، نابرابری در دسترسی به خدمات حمل ونقل، و کاهش کیفیت زندگی شهری، ضرورت تحلیل دقیق تر رفتار حمل ونقلی شهروندان و عوامل موثر بر آن را دوچندان کرده است. پژوهش حاضر با هدف تحلیل تاثیر عوامل اجتماعی و اقتصادی بر انتخاب نوع وسیله نقلیه توسط شهروندان شهر تبریز انجام گرفته است. روش تحقیق از نوع توصیفی–تحلیلی بوده و داده های موردنیاز از طریق پرسش نامه میدانی در میان ۴۰۰ نفر از شهروندان ساکن در مناطق مختلف شهری، جمع آوری و با روش نمونه گیری طبقه ای انتخاب شده اند. برای تحلیل داده ها از آزمون های آماری مختلف همچون رگرسیون لجستیک، آزمون t مستقل و ضریب همبستگی پیرسون استفاده شده است. نتایج نشان داد که متغیرهای اقتصادی، به ویژه سطح درآمد، مالکیت خودرو و هزینه سوخت، بیشترین تاثیر را بر نوع وسیله نقلیه مورد استفاده شهروندان دارند. در حالی که متغیرهای اجتماعی مانند سطح تحصیلات، وضعیت تاهل و سن نیز اثرگذار هستند، اما نقش آن ها عمدتا از طریق تاثیر بر نگرش ها و ترجیحات حمل ونقلی بروز می یابد. همچنین مشخص شد که استفاده از حمل ونقل عمومی بیشتر در میان افراد با درآمد پایین و فاقد خودروی شخصی رواج دارد، در حالی که شهروندان دارای درآمد بالاتر و وضعیت تاهل، گرایش بیشتری به استفاده از خودرو شخصی دارند. این یافته ها در چارچوب نظریه های انتخاب عقلانی و نابرابری فضایی قابل تبیین اند. بر اساس نتایج به دست آمده، پیشنهاد می شود که سیاست گذاران شهری با تمرکز بر بهبود کیفیت، پوشش و دسترسی پذیری حمل ونقل عمومی، اعمال سیاست های کنترلی برای خودروهای شخصی، و ارتقاء آگاهی عمومی در مورد مزایای مدهای حمل ونقل پایدار، مسیر حرکت به سوی حمل ونقل کارآمدتر و عادلانه تر را هموار سازند.

Keywords:

رفتار حمل ونقلی , عوامل اقتصادی , برنامه ریزی شهری , تبریز