سکونتگاههای انسانی دیروز، خاستگاه گردشگری پایدار شهری امروز (مطالعه موردی؛ بافت تاریخی شهر زنجان)

بخش اعظم سکونتگاههای بشری دیروز، امروزه در قالب شهرهایی با دارایی های تاریخی فرهنگی ارزشمند شناخته می شوند. از همین رو، تقاضا برای توسعه پایداری شهری و شهرهای پایدار مهم ترین خواسته فراروی بشریت در قرن بیستم و یکم بوده است. توجه به پایداری در همه امور و فعالیت ها منجر به ارتقا کیفیت زندگی و توسعه انسانی شده و بقای جوامع انسانی را تضمین می کند. این امر می تواند با توجه به مولفه های پایداری مانند گردشگری پایدار تقویت گردیده و نهادینه گردد. چرا که امروزه گردشگری به عنوان یکی از پویاترین صنعت های دنیا در بین سه صنعت اقتصادی اشتغالزا قرار دارد. توسعه گردشگری رابطه متقابلی با اصول و شاخص های پایداری در ابعاد مختلف داشته و اثرات مثبت و منفی قابل توجهی بر اقتصاد، محیط زیست، جوامع و فرهنگ های سراسر جهان گذاشته است. از این رو توجه بر گردشگری در کنار پایداری جوامع و محیط های شهری می تواند از آسیب پذیری مردم و جوامع کاسته و سکونتگاه ها را به سمت پایداری هدایت نماید. گردشگری پایدار یکی از موضوعات نوینی است که در عصر حاضر توجه روزافزونی را به خود جلب کرده است و بازآفرینی شهری با محوریت گردشگری به عنوان رویکردی متاخر در دهه های اخیر، جهت حفاظت و صیانت از بافت های ارزشمند تاریخی مطرح بوده است. بر همین اساس، تحقیق پیشرو با عنایت به سابقه سکونتگاه های شهری موجود، به دنبال تبیین رویکرد پایداری سکونتگاه های حاضر با کمک گرفتن از توسعه و تقویت گردشگری پایدار می باشد. در این مقاله ضمن بررسی مفاهیم پایداری شهرها و نیز گردشگری پایدار، با توجه به سابقه سکونتگاهی شهر زنجان و نیز آثار شاخص تاریخی- فرهنگی شهر، بازآفرینی شهری با محوریت گردشگری پایدار شهری تبیین و مفهوم سازی می گردد. این پژوهش از آنجا که صرفا به مرور ادبیات پرداخته، بر مطالعات کتابخانه ای استوار بوده و جنبه نظری و تئوریکی دارد.

Keywords:

سکونتگاههای شهری , بازآفرینی شهری , توسعه پایدار , گردشگری شهری , گردشگری پایدار شهری