معماری تاب آور در برابر مخاطرات طبیعی: الگوهای بومی برای ایران آینده

با گسترش بحران های زیست محیطی و افزایش شدت و فراوانی مخاطرات طبیعی در ایران، تاب آوری سکونتگاه های انسانی به ویژه در حوزه معماری، به یکی از اولویت های اصلی در توسعه پایدار بدل شده است. معماری بومی ایران که زاییده تعامل تاریخی انسان با طبیعت و شرایط اقلیمی خاص هر منطقه است، ظرفیت های قابل توجهی در مقابله با خطراتی نظیر زلزله، سیل، خشکسالی و طوفان داراست. این پژوهش با هدف استخراج مولفه های تاب آور از معماری بومی ایران و ارائه الگوهایی برای بهره گیری در معماری معاصر انجام شده است. روش تحقیق به صورت توصیفی–تحلیلی بوده و با بهره گیری از منابع کتابخانه ای و تحلیل موردی معماری سنتی شهر یزد انجام شده است. یافته ها نشان می دهد که استفاده از مصالح بومی مانند خشت، فرم های درون گرا، فناوری های بومی نظیر بادگیر، و الگوی استقرار اقلیمی در بافت شهری، نقش مهمی در افزایش تاب آوری معماری در برابر مخاطرات طبیعی دارد. همچنین نتایج حاکی از آن است که بازآفرینی خلاقانه این مولفه ها در طراحی معاصر می تواند راهکاری موثر برای ارتقای ایمنی، کاهش مصرف انرژی و حفظ هویت فرهنگی سکونتگاه ها باشد. در پایان، راهکارهایی چون تدوین ضوابط منطقه محور طراحی، آموزش تخصصی معماران و سیاست گذاری حمایتی برای ترویج طراحی تاب آور پیشنهاد می شود. این پژوهش تاکید دارد که توجه به دانش بومی نه یک بازگشت صرفا نوستالژیک، بلکه ضرورتی راهبردی در مسیر دستیابی به توسعه ای ایمن، پایدار و متناسب با بستر ایران امروز است.

Keywords:

تاب آوری معماری , معماری بومی ایران , مخاطرات طبیعی , طراحی اقلیمی , سازگاری با محیط , سکونتگاه های انسانی