بررسی تاثیر عوامل منتخب مالیاتی و هنجارهای اجتماعی بر تمکین مالیاتی

عوامل منتخب مالیاتی به مجموعه ای از متغیرها و شرایطی اطلاق می شود که بر روی درآمدهای مالیاتی و کارایی نظام مالیاتی تاثیرگذارند و همچنین هنجارهای اجتماعی به عنوان یکی از عوامل کلیدی در تمکین مالیاتی شناخته می شوند. این هنجارها از طریق درونی سازی و تاثیر بر هنجارهای شخصی و روانشناختی، به طور غیر مستقیم بر رفتار مالیاتی افراد تاثیر می گذارند. هر چه قدرت این هنجارها بیشتر باشد تمکین مالیاتی نیز افزایش می یابد. پژوهش حاضر باهدف بررسی تاثیر عوامل منتخب مالیاتی و هنجارهای اجتماعی بر تمکین مالیاتی در ماه های ابتدایی سال ۱۴۰۳ صورت گرفته است. پژوهش حاضر از نوع پژوهش های توصیفی-پیمایشی بوده و از نظر هدف کاربردی قلمداد می گردد. جامعه آماری متشکل از مودیان حقیقی شهر یزد در نظر گرفته شده و نمونه آماری نیز از طریق فرمول کوکران در جامعه نامحدود و به روش نمونه گیری در دسترس انجام شده است که در نهایت تعداد ۳۸۴ نفر به عنوان حجم نمونه انتخاب گردید. ابزار گردآوری داده ها پرسشنامه بوده که برای سنجش متغیرهای پژوهش از پرسشنامه استاندارد پالکا و همکاران (۲۰۲۳) استفاده شده است. روایی محتوایی و روایی سازه، تحلیل عاملی تاییدی، روایی همگرا و واگرا ابزار پژوهش بررسی و مورد تایید قرار گرفت و پایایی آن نیز با استفاده از آزمون ضریب آلفای کرونباخ و پایایی ترکیبی سنجیده شد و با توجه به اینکه مقدار آلفا برای همه متغیرهای پژوهش بیشتر از ۰.۷ به دست آمد، با اطمینان می توان پایایی ابزار پژوهش را تایید کرد. به منظور تجزیه و تحلیل داده های به دست آمده از ۵۴۳ پرسشنامه تکمیل شده، از روش آمار توصیفی و استنباطی استفاده شده است که در بخش اول جداول و نمودارهای فراوانی و در بخش دوم از روش حداقل مربعات جزئی به وسیله نرم افزارهای Excel و SmartPLS، جهت آزمون فرضیات و ارائه نتایج پژوهش استفاده شده است. نتایج حاصل از پژوهش حاضر نشان داد که حسابرسی مالیاتی بر تمکین مالیاتی تاثیر معنی دار و منفی داشته اما نرخ مالیاتی بر تمکین مالیاتی تاثیر معنی داری نداشته است. همچنین نتایج پژوهش دلالت بر تاثیر معنی دار و مثبت پیچیدگی سیستم، مالیاتی اخلاق، مالیاتی درک منصفانه بودن مالیات و جرائم مالیاتی بر تمکین مالیاتی داشته ولی هنجار مالیاتی بر تمکین مالیاتی تاثیر معنی داری نداشته است.

Keywords:

عوامل منتخب , مالیاتی , هنجارهای اجتماعی , تمکین مالیاتی