حسابداری سبز و گزارشگری مالی پایدار مروری بر مفاهیم حسابداری محیط زیستی و نقش آن در توسعه پایدار

حسابداری محیط زیستی به عنوان یکی از شاخه های نوپدید و میان رشته ای علم حسابداری با هدف ادغام، هزینه ها منافع و تاثیرات زیست محیطی در نظام های گزارش دهی مالی و تصمیم سازی سازمانی توسعه یافته است. این مقاله با رویکردی تحلیلی و انتقادی به بررسی مفاهیم بنیادی مبانی نظری و ابعاد کاربردی حسابداری محیط زیستی می پردازد و نقش آن را در تحقق اصول توسعه پایدار تشریح می کند. ابتدا مفاهیم اصلی همچون هزینه های محیط زیستی، سرمایه طبیعی و تعهدات محیط زیستی معرفی شده و تفاوت های آن با حسابداری سنتی تبیین می گردد. سپس سیر تاریخی تحول این حوزه از مراحل ابتدایی تا پذیرش گسترده آن در چارچوب های بین المللی نظیر SEEA و اهداف توسعه پایدار سازمان ملل (SDGS) مورد بررسی قرار می گیرد. در بخش بعدی ابزارها و تکنیک های کلیدی نظیر حسابداری مدیریت محیط زیستی (EMA)، حسابداری هزینه جریان مواد (MFCA)، ارزیابی چرخه عمر (LCA) و سیستم های اطلاعات مدیریت محیط زیستی (EMIS) تحلیل شده اند. مقاله همچنین به بررسی مزایا و اثرات اجرای حسابداری محیط زیستی در سازمان ها می پردازد؛ از جمله بهبود تصمیم گیری، راهبردی کاهش هزینه ها، ارتقای عملکرد مالی، افزایش شفافیت، تقویت مسئولیت پذیری اجتماعی و بهبود تصویر عمومی شرکت ها نزد ذی نفعان. با این حال چالش هایی نظیر فقدان دانش تخصصی، مقاومت سازمانی، کمبود منابع مالی و محدودیت های فناورانه در مسیر استقرار این سیستم نیز بررسی شده اند. در نهایت نقش دولت ها و نهادهای مقررات گذار در حمایت از پیاده سازی آن و نیز افق های نوظهور از جمله بهره گیری از فناوری های دیجیتال، هوش مصنوعی، توسعه شاخص های عملکرد اجتماعی و زیست محیطی جدید و رویکردهای عدالت محیط زیستی تبیین شده اند. این مطالعه نشان می دهد که حسابداری محیط زیستی فراتر از یک ابزار گزارش دهی بستری راهبردی برای ارتقاء حکمرانی محیط زیستی، شفافیت سازمانی و پیشبرد توسعه پایدار در سطح کلان و خرد است.

Keywords:

حسابداری محیط زیستی , توسعه پایدار , افشای محیط زیستی , حسابداری مدیریت محیط زیستی (EMA) , نظام حسابداری اقتصادی محیط زیستی.(SEEA)