رویکرد پویایی شناسی سیستمها در شرح ریسکها در توسعه پروژه های زیرساختی بزرگ

با وجود توصیه های استانداردهای مدیریت ریسک برای به کارگیری بهترین شیوه ها، هنوز رویکردهای نظام مندی برای توصیف تعامل میان ریسک های اجتماعی، فنی، اقتصادی، زیست محیطی و سیاسی (STEEP) در شرایط پیچیده و پویای توسعه پروژه های زیرساختی بزرگ وجود ندارد؛ شرایطی که شناخت آن برای مدیریت موثر ریسک های ذاتی و طبیعی از جمله تعاملات پویا و اثرات تجمعی آنها، ضروری است. این پژوهش با هدف ارائه مدلی برای توصیف ریسک های STEEP و بررسی تعاملات آنها در توسعه پروژه های زیرساختی بزرگ انجام شد. روش تحقیق بر مبنای مطالعه موردی است و پس از مرور گسترده ادبیات، داده های کیفی از طریق مصاحبه در پروژه شبکه تراموای ادینبورگ گردآوری گردید. بر اساس داده های به دست آمده، حلقه های علی و سازوکارهای تکامل شاخص های کلیدی ریسک شناسایی شده و یک مدل مفهومی از ریسک های اجتماعی و زیست محیطی با استفاده از رویکرد پویایی شناسی سیستم ها (SD) طراحی گردید. این مدل با استانداردهای مدیریت ریسک بریتانیا انطباق یافته تا به عنوان ابزاری کاربردی برای مدیریت ریسک در توسعه پروژه های زیرساختی بزرگ مورد استفاده قرار گیرد. نتایج نشان می دهد افزایش هزینه و زمان در فاز توسعه بیش از همه ناشی از ناکارآمدی روش های سنتی ارزیابی ریسک و اتکای بیش از حد آنها به اطلاعات ناکامل و دیرهنگام مراحل اولیه پروژه است. شواهد حاصل ماهیت ریسک های STEEP به ویژه ریسک های اجتماعی و زیست محیطی را در مراحل پیشین توسعه پروژه تبیین کرده و مسیر تحقیقات آینده برای کاربرد موثر روش SD در مدیریت ریسک پروژه های زیرساختی بزرگ را مشخص می نماید.

Keywords:

پروژه های زیرساختی بزرگ , پویایی شناسی سیستم ها , ریسک ها