ارائه مدل مدیریت تجربه شهروندی بر پایه روانشناسی محیطی و پیش بینی بهره وری عملیاتی در فضاهای عمومی شهرداری شیراز

این پژوهش با هدف ارائه مدل مدیریت تجربه شهروندی بر پایه روانشناسی محیطی و پیش بینی بهره وری عملیاتی در فضاهای عمومی شهرداری شیراز انجام شد. روش تحقیق توصیفی همبستگی و از نظر نحوه گردآوری داده ها پیمایشی میدانی و از حیث هدف، کاربردی بود. جامعه آماری شامل کلیه شهروندان بالای ۱۸ سال استفاده کننده از فضاهای عمومی تحت مدیریت شهرداری شیراز بود. با توجه به نامشخص بودن حجم دقیق جامعه بر اساس فرمول کوکران در شرایط نامعلوم حجم نمونه ۳۸۴ نفر تعیین و با روش نمونه گیری تصادفی خوشه ای چند مرحله ای انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده ها پرسشنامه محقق ساخته مشتمل بر دو بخش اصلی بود: بخش اول مقیاس سنجش تجربه شهروندی با تمرکز بر مولفه های روانشناسی محیطی ادراک، خوانایی، احساس امنیت، جذابیت زیبایی شناختی، کیفیت تعاملات اجتماعی و حس تعلق مکانی و بخش دوم مقیاس سنجش بهره وری عملیاتی (شامل شاخص های کارایی و اثربخشی در مدیریت فضا). روایی ابزار با نظر متخصصان و پایایی آن با آلفای کرونباخ بالای ۰.۷ برای هر بخش تایید شد. داده ها با استفاده از نرم افزارهای SPSS نسخه ۲۶ و Amos نسخه ۲۴ و با به کارگیری روش مدل سازی معادلات ساختاری (SEM) در سطح معناداری ۰.۰۵ تحلیل شدند. یافته ها نشان داد که مدل ارائه شده از برازش مطلوبی برخوردار است. مولفه های روانشناختی تشکیل دهنده تجربه شهروندی در مجموع ۵۸ درصد از واریانس بهره وری عملیاتی را تبیین کردند که با توجه به شاخص ضریب تعیین این مقدار در حد بزرگ ارزیابی می شود. به عبارت دیگر مولفه های مورد بررسی در حد بالایی توان پیش بینی تغییرات بهره وری عملیاتی در فضاهای عمومی را دارند. بر اساس ضرایب مسیر استاندارد شده جذابیت زیبایی شناختی با اثر ۰.۷۴، احساس امنیت و آرامش با اثر ۰.۶۸، حس تعلق مکانی با اثر ۰.۶۱، کیفیت تعاملات اجتماعی با اثر ۰.۵۷ و ادراک خوانایی با اثر ۰.۵۲ بر بهره وری عملیاتی اثرگذار مستقیم و معنادار داشتند. همچنین تحلیل مسیر حاکی از نقش واسطه ای قوی حس تعلق مکانی در تشدید تاثیر سایر مولفه ها بر بهره وری بود. در یک جمع بندی کلی متغیر ترکیبی مدیریت تجربه شهروندی با اثر کل ۰.۷۶ بر بهره وری عملیاتی تاثیرگذار است. نتایج این تحقیق موید این فرضیه اصلی است که مدیریت هدفمند تجربه شهروندی با تکیه بر اصول روانشناسی محیطی نه تنها یک ضرورت اجتماعی بلکه یک راهبرد کارآمد برای ارتقای بهره وری عملیاتی در مدیریت فضاهای عمومی شهری است.

Keywords:

مدیریت تجربه شهروندی , روانشناسی محیطی , بهره وری عملیاتی , فضاهای عمومی