کاربست رویکرد سازنده گرا در آموزش شیمی زمینه سازی برای یادگیری معنادار و پایدار مفاهیم علمی

یادگیری، حق آموزش شیمی به عنوان یکی از دروس بنیادین علوم تجربی در سال های اخیر با چالش هایی چون سطحی بودن، حفظ محوری و ضعف در درک مفاهیم انتزاعی روبه رو است. یکی از رویکردهای نوین برای غلبه بر این چالش ها رویکرد سازنده گرا است که یادگیری را فرایندی فعال، اجتماعی و بازتابی می داند و بر نقش یادگیرنده در ساخت معنا تاکید دارد. در همین راستا هدف پژوهش حاضر تحلیل مبانی نظری و کاربردی رویکرد سازنده گرا در آموزش شیمی و تبیین نقش آن در ایجاد یادگیری معنادار و پایدار مفاهیم علمی است. همچنین تلاش شده است تا با مرور مطالعات داخلی و خارجی، موانع اجرای این رویکرد و راهکارهای غلبه بر آن شناسایی شود. روش پژوهش از نوع مروری تحلیلی است و با رویکرد نظام مند انجام گرفته است. داده ها از میان منابع متعدد علمی معتبر داخلی و بین المللی استخراج شد. نتایج نشان داد که اصولی همچون فعال سازی دانش پیشین، یادگیری از طریق تجربه، تعامل اجتماعی و بازتاب نگری، بنیان اصلی آموزش سازنده گرا در شیمی را تشکیل می دهند. این اصول با اهداف آموزشی درس شیمی از جمله درک مفاهیم، حل مسئله و کاربرد دانش در زندگی واقعی هم راستا هستند. بررسی ها همچنین آشکار ساخت که اجرای سازنده گرایی سبب افزایش عمق یادگیری، پایداری مفاهیم و ارتقای انگیزش علمی می شود. در عین حال محدودیت های زمانی، کمبود امکانات و تداوم الگوهای ارزشیابی سنتی از موانع اصلی اجرای آن به شمار می آیند. پیشنهاد می شود برنامه های درسی شیمی با کاهش محتوای نظری و تقویت فعالیت های کاوش محور بازطراحی شوند. همچنین آموزش حرفه ای مدرسان و دانشجومعلمان در زمینه ی طراحی تدریس سازنده گرا، استفاده از شبیه سازهای دیجیتال و جایگزینی ارزشیابی تکوینی به جای آزمون های پایانی می تواند اجرای موثر این رویکرد را تسهیل کند. دانشگاه فرهنگیان با تمرکز بر پرورش معلمان بازتاب نگر و خلاق می تواند زمینه ساز تحقق واقعی یادگیری معنادار در آموزش شیمی باشد.

Keywords:

آموزش شیمی , رویکرد سازنده گرایی , یادگیری معنادار , یادگیری پایدار , دانشگاه فرهنگیان