نقش آموزش مفاهیم فیزیکی در تسهیل یادگیری سری پدیده های شیمیایی – یک مطالعه مروری کیفی

این پدیده های شیمیایی بدون تکیه بر مفاهیم بنیادین فیزیکی مانند انرژی، حرکت ذرات، تعادل ترمودینامیکی عمیق و ساختار کوانتومی ناقص و سطحی است. با این حال در اغلب نظام های آموزشی فیزیک و شیمی به صورت مجزا تدریس می شوند و پیوندهای مفهومی میان آنها نادیده گرفته می شود. این جدایی موجب شکل گیری کج فهمی هایی نظیر تصور مصرف انرژی در واکنش های شیمیایی، اشتباه گرفتن دما با گرما و درک نادرست از مفهوم آنتروپی می شود. پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش آموزش مفاهیم فیزیکی در تعمیق درک یادگیرندگان از پدیده های شیمیایی انجام شده است. این مطالعه از نوع کیفی با رویکرد مرور نظام مند بود و داده ها از پایگاه های Web of Science، Scopus، Google Scholar، ERIC، نورمگز و مگ ایران در بازه زمانی ۲۰۱۰ تا ۲۰۲۴ گردآوری شد. معیار انتخاب منابع، تمرکز بر پژوهش هایی بود که مستقیما به ارتباط میان آموزش فیزیک و یادگیری شیمی پرداخته اند. یافته ها نشان داد که رویکرد آموزش تلفیقی فیزیک و شیمی به ویژه با بهره گیری از مدل های ذهنی، شبیه سازی های رایانه ای و فعالیت های پدیده محور، موجب بهبود درک مفهومی، کاهش خطاهای شناختی و تقویت تفکر بین رشته ای می شود. نتایج این مرور بیانگر آن است که ادغام آموزش فیزیک در دروس شیمی نه تنها امکان پذیر بلکه ضرورتی آموزشی است. بر این اساس بازنگری در برنامه های درسی تربیت معلمان و منابع آموزشی با رویکرد یکپارچه سازی علوم توصیه می شود تا یادگیری علوم طبیعی برای دانش آموزان معنادارتر و منسجم تر گردد.

Keywords:

آموزش فیزیک , آموزش شیمی , یادگیری بین رشته ای , پدیده محوری , کج فهمی های مفهومی , مرور آموزش شیمی , یادگیری بین رشته ای , روش سیستماتیک