تحلیلی بر نقش عناصر سایه انداز در بهینه سازی مصرف انرژی ساختمان های مسکونی ایران

افزایش مصرف انرژی در بخش ساختمان های مسکونی ایران، به ویژه در اقلیم های گرم و نیمه گرم، موجب تشدید فشار بر منابع انرژی و افزایش آلاینده های زیست محیطی شده است. در این میان، راهبردهای غیرفعال کنترل تابش خورشیدی، به ویژه استفاده از سایه اندازهای معماری، به عنوان یکی از موثرترین روش های کاهش بار سرمایشی و بهبود آسایش حرارتی مطرح هستند. با وجود پیشینه غنی معماری بومی ایران در بهره گیری از عناصر سایه انداز، هنوز کاربرد نظام مند و بهینه این راهکارها در ساختمان های معاصر مسکونی با چالش هایی همراه است. هدف این مقاله، مرور و تحلیل پژوهش های انجام شده پیرامون نقش سایه اندازها در بهینه سازی مصرف انرژی ساختمان های مسکونی در ایران و شناسایی رویکردهای موثر طراحی آن ها متناسب با شرایط اقلیمی کشور است. روش تحقیق به صورت مروری–تحلیلی انجام شده و شامل بررسی مقالات علمی داخلی و بین المللی، مطالعات شبیه سازی انرژی و نمونه های اجراشده در اقلیم های مختلف ایران است. یافته های مرور نشان می دهد که طراحی صحیح سایه اندازها می تواند میزان دریافت تابش مستقیم خورشید را به طور قابل توجهی کاهش داده و منجر به کاهش بار سرمایشی تا حدود ۲۰ الی ۴۰ درصد در ساختمان های مسکونی شود [۱]. همچنین تطبیق هندسه سایه انداز با زاویه تابش خورشید و جهت گیری بنا، نقش تعیین کننده ای در افزایش کارایی این راهبرد دارد. در نهایت، نتایج حاکی از آن است که بهره گیری آگاهانه از سایه اندازهای ثابت و متحرک، در کنار الگوگیری از معماری بومی، می تواند به عنوان راهکاری موثر در ارتقای بهره وری انرژی و دستیابی به معماری پایدار مسکونی در ایران مورد توجه قرار گیرد.

Keywords:

سایه اندازهای معماری , بهینه سازی مصرف انرژی , ساختمان های مسکونی , اقلیم ایران , معماری پایدار