ضرورت حکمرانی یکپارچه در مدیریت بحران های آب، انرژی و اقتصاد

دکتر ملیحه کوهکن – کارشناس مدیریت و مدرس دانشگاه

بحران های هم زمان ایران در حوزه های آب، انرژی، محیط زیست و اقتصاد بیانگر ساختاری به هم پیوسته است که اختلال در هر بخش آن می تواند در قالب یک زنجیره علت ومعلولی، سایر بخش ها را تحت تاثیر قرار دهد. فعالیت صنایع فرسوده و انرژی بر، افزایش مصرف آب و برق و تشدید آلودگی هوا نمونه ای از این پیوستار است؛ روندی که با ایجاد فشار بر زیرساخت های آسیب دیده، احتمال کمبود آب و قطعی برق را افزایش می دهد. این اختلال ها به کاهش تولید، کمبود کالا و تشدید تورم منجر می شود و خود تورم با محدود کردن توان مالی برای نوسازی زیرساخت ها، این چرخه را دوباره تقویت می کند. در چنین شرایطی، بحران ها نه مستقل، بلکه حاصل برهم کنش بخش هایی اند که در یک ساختار ناتراز به طور مداوم یکدیگر را تقویت می کنند.

مدیریت جزیره ای و تصمیم گیری های مقطعی، به دلیل نادیده گرفتن این روابط متقابل، توان توقف چرخه بحران را ندارند. کاهش موقتی آلودگی، کنترل کوتاه مدت قیمت ها یا مدیریت لحظه ای مصرف انرژی، تنها اقداماتی مسکن گونه اند که تغییری در ریشه های سیستمی ایجاد نمی کنند. گذار از وضعیت موجود مستلزم حکمرانی یکپارچه و به کارگیری نگرش سیستمی در مدیریت حوزه های آب، انرژی، محیط زیست و اقتصاد است. هماهنگی نهادی، تحلیل پیامدهای زنجیره ای تصمیم ها، استفاده از مدل سازی های پیش بینی کننده و توسعه پروژه های کم مصرف و تاب آور، می تواند گام موثری در کاهش ریسک سیستمیک کشور باشد. تنها با این رویکرد است که می توان از تداوم دومینوی بحران ها جلوگیری کرد و مسیر پایداری و کارآمدی مدیریتی را ترسیم نمود.