سیاست گذاری هوشمند برای شهرهای پایدار: تحلیل سودآوری سیستم های خورشیدی ذخیره ساز در ایتالیا

✍️ یادداشت فنی علمی 

انتشار مقاله ای در مجله معتبر Energy Policy در سال ۲۰۲۵ با عنوان A distributed and sustainable model for future cities: Profitability analysis of integrated PV + storage under different incentive policies اهمیت سیاست گذاری صحیح در حوزه انرژی خورشیدی را بار دیگر برجسته کرده است. این پژوهش که در کشور ایتالیا انجام شد، سودآوری سیستم های ترکیبی پنل خورشیدی و ذخیره ساز انرژی را تحت سیاست های مختلف بررسی کرد و نشان داد که موفقیت این فناوری بیش از آنکه به پیشرفت های فنی وابسته باشد، به کیفیت و ثبات سیاست های حمایتی بستگی دارد. 

نتایج تحقیق بسیار قابل توجه است. نخست آنکه در نبود مشوق های مالی، بازگشت سرمایه برای خانوارها طولانی و غیرجذاب خواهد بود و عملا انگیزه ای برای سرمایه گذاری باقی نمی ماند. دوم، مشوق های مالیاتی مستقیم بیشترین تاثیر را بر سودآوری دارند و توانستند زمان بازگشت سرمایه را به طور چشمگیر کاهش دهند؛ به گونه ای که در برخی مناطق شهری، دوره بازگشت سرمایه از بیش از ده سال به کمتر از پنج سال کاهش یافت. سوم، سیاست نت مترینگ در مناطقی با مصرف بالای برق کارآمدتر عمل کرد و توانست جذابیت سرمایه گذاری را افزایش دهد. چهارم، تفاوت های منطقه ای در ایتالیا نشان داد که شرایط اقلیمی و الگوی مصرف برق بر کارایی سیاست ها اثرگذار است؛ به طور مثال، در جنوب ایتالیا با تابش خورشید بیشتر، بازگشت سرمایه سریع تر از شمال کشور بود. 

این مقاله همچنین هشدار می دهد که تغییرات ناگهانی در سیاست های حمایتی می تواند اعتماد سرمایه گذاران را از بین ببرد. تجربه اسپانیا نشان داد که حذف ناگهانی یارانه ها بازار خورشیدی را به طور کامل فروپاشاند، در حالی که سیاست خرید تضمینی در آلمان توانست بازار را متحول کند و ظرفیت نصب را به طور بی سابقه ای افزایش دهد. بنابراین، ثبات و پایداری سیاستی شرط لازم برای توسعه پایدار انرژی خورشیدی است. 

یافته های این پژوهش برای ایران نیز اهمیت ویژه ای دارند. ظرفیت بالای تابش خورشید در کشور، همراه با نیاز روزافزون به انرژی پاک، فرصت های بزرگی را فراهم کرده است. اما بهره گیری از این فرصت ها نیازمند سیاست های بومی و پایدار است. مشوق های مالیاتی و تعرفه های خرید تضمینی می توانند سرمایه گذاری بخش خصوصی را تحریک کنند، ثبات سیاستی اعتماد سرمایه گذاران را جلب خواهد کرد و عدالت اجتماعی باید در مرکز سیاست گذاری قرار گیرد تا جوامع کم درآمد نیز از مزایای انرژی خورشیدی بهره مند شوند. 

در نهایت، این مقاله نشان می دهد که آینده شهرهای پایدار تنها با ترکیب فناوری پیشرفته، سیاست های حمایتی پایدار و مشارکت اجتماعی فعال امکان پذیر است؛ ترکیبی که می تواند مسیر ایران را به سوی آینده ای سبز و مستقل از سوخت های فسیلی هموار سازد.