سوال معین

[فصوص الحکم]

(رویت*چیزی خودش را به خودش، مانند رویت خودش در امر دیگری که مانند آینه باشد نیست، چون [شان] برایش خودش را در صورتی که آن را محل دیده شونده در آن می بخشد ظاهر می سازد، آن چنان که بدون وجود این محل و تجلیش برای او امکان این که ظاهر شود نبود). این تعلیلی برای مشیت است و اشاره ای به سوال مقدر، و آن این که: خداوند پیش از آن که عالم انسانی را پدید آورد، بینا بود آن را چگونه خواست؟ پاسخ این که: رویت شیء خودش را به خودش – در خودش – مانند رویت خودش در شیء دیگر نیست. آن شیء دیگر برا او مانند آینه است، این بدان جهت است که آینه خصوصیتی در ظهور عین آن شیء دارد و آن خصوصیت، بدون آینه، و بدون تجلی آن شیء در آن آینه حصول نمی یابد.(1)

***

[یزدانپناه عسکری]

ناگزیری انسان از ایجاد رویت ظاهر در مشیت مقدر، و سوال معین دیگر تجلیات و مقدرات امر نامعین.

____________

1 - شرح قیصری بر فصوص الحکم ابن عربی جلد اول، گزارش داوود قیصری، ترجمه و تعلیق محمد خواجوی، حواشی موید الین جندی، عبدالرزاق کاشانی، صائن الدین علی ترکه،عبدالرحمن جامی،حسن زاده آملی – تهران: مولی، 1387، صفحه 149

– [(فان رویه الشیء نفسه بنفسه، ماهی مثل رویته نفسه فی امر آخر یکون له کالمرآه، فانه تظهر له نفسه فی صوره یعطیها المحل المنظور فیه مما لم یکن یظهر له من غیر وجود هذا المحل و لا تجلیه له هذا). تعلیل للمشیه و ایماء الی سوال مقدر، و هو ان الله بصیر قبل ان یوجد العالم الانسانی، فکیف شاء ذلک؟ فاجاب بانه لیس رویه الشیء نفسه بنفسه فی نفسه، کرویه نفسه فی شیء آخر یکون له ذلک الشیء مثل المرآه. و ذلک لان المرآه لها خصوصیه فی ظهور عین ذلک الشیء، و تلک الخصوصیه لا یحصل بدون تلک المرآه، و لا بدون تجلی ذلک الشیء لها. (داود قیصری، شرح فصوص الحکم، القیصری، شرکت انتشارات علمی و فرهنگی - تهران، چاپ: اول، 1375. ص 331)]

- * رویت که غایت مشیت و امر و ایجاد است، آن رویت خاص است، هنگام تعاکس صورت بیننده از قابل مقابل، که نازل به منزلت آینه است. «آملی»