دکتر معصومه معدن کن؛ زنده نامی از تبار ادب و دانشگاه

---

 

برخی نام ها با گذر زمان نه تنها کم رنگ نمی شوند، بلکه معنای بیشتری می یابند و به بخشی از حافظه فرهنگی یک شهر تبدیل می شوند. این نام ها معمولا به کسانی تعلق دارد که عمر حرفه ای خود را نه صرف دیده شدن، بلکه صرف ساختن، آموزش دادن و انتقال میراث فکری کرده اند. انتخاب سرکار خانم دکتر معصومه معدن کن به عنوان یکی از زنده نامان شهر تبریز، از همین جنس انتخاب هاست؛ انتخابی که بیش از آن که تجلیل از یک فرد باشد، پاسداشت یک سنت علمی و فرهنگی ریشه دار در این شهر است.

دکتر معصومه معدن کن، متولد سال ۱۳۲۷، استاد زبان و ادبیات فارسی و از چهره های پیشکسوت دانشکده ادبیات دانشگاه تبریز است. نام او برای چندین نسل از دانشجویان، با کلاس های ادبیات فارسی، متون کهن و پژوهش های دقیق در حوزه شعر کلاسیک پیوند خورده است. سال ها حضور مستمر در دانشگاه تبریز، تدریس، پژوهش و همراهی با دانشجویان، از او استادی ساخته است که نقش او صرفا در چارچوب وظایف آموزشی خلاصه نمی شود، بلکه بخشی از هویت علمی این دانشکده را شکل داده است.

دکتر معصومه معدن کن؛ نامی ماندگار در حافظه علمی تبریز

جایگاه علمی دکتر معدن کن بیش از هر چیز با پژوهش های او در حوزه خاقانی شناسی شناخته می شود؛ حوزه ای تخصصی و دشوار که ورود به آن نیازمند تسلط عمیق بر زبان، تاریخ، فرهنگ و ظرایف ادبی است. خاقانی شروانی، شاعری است که فهم آثارش حتی برای اهل ادب نیز همواره چالش برانگیز بوده و پژوهش در این عرصه، صبر، دقت و سال ها ممارست علمی می طلبد. انتشار آثاری چون «بزم دیرینه عروس» و «جام عروس خاوری» موجب شد نام دکتر معدن کن در زمره خاقانی شناسان معتبر معاصر ثبت شود؛ پژوهش هایی که نه تنها به شرح و تحلیل آثار خاقانی پرداخته اند، بلکه راه را برای فهم دقیق تر شعر او برای دانشجویان و پژوهشگران هموار کرده اند.

ویژگی برجسته کار علمی دکتر معدن کن، پرهیز از شتاب زدگی و نگاه سطحی است. آثار او نشان می دهد که پژوهش ادبی، برای او امری تدریجی، عمیق و متکی بر وفاداری به متن و سنت علمی بوده است. همین رویکرد باعث شده است که نوشته های او، حتی سال ها پس از انتشار، همچنان محل رجوع و استناد باشند. در روزگاری که سرعت تولید محتوا گاه جای دقت علمی را می گیرد، این نوع از پژوهش، خود حامل یک پیام مهم برای فضای دانشگاهی است.

استادی که خاقانی را با دانشگاه تبریز پیوند زد

نکته قابل توجه آن است که فعالیت علمی دکتر معدن کن به یک دوره خاص محدود نمانده و او حتی در سال های پختگی علمی نیز از تجربه فضاهای تازه فاصله نگرفته است. اثر جدید او، که بنا بر گفته ها فضایی متفاوت از آثار پیشین دارد، نشان می دهد که نگاه پژوهشی و خلاقانه در او همچنان زنده و پویاست. این استمرار، معنای واقعی «زنده نام» بودن را آشکار می کند؛ نامی که تنها به گذشته تعلق ندارد، بلکه با زمان حال نیز در گفت وگوست.

عنوان «استاد پیشکسوت» برای دکتر معدن کن، صرفا یک عنوان اداری یا بازنشستگی نیست، بلکه نشانه سال ها تاثیرگذاری آرام و مداوم در فضای علمی دانشگاه تبریز است. او از آن استادانی است که حضورشان به دانشگاه معنا می دهد و فقدانشان خلایی فراتر از یک جای خالی اداری ایجاد می کند. بسیاری از دانشجویان، بیش از آن که درس خاصی را به یاد داشته باشند، شیوه نگاه، دقت علمی و اخلاق آموزشی او را به خاطر سپرده اند؛ میراثی که در هیچ آیین نامه ای ثبت نمی شود، اما نقش تعیین کننده ای در تربیت علمی نسل ها دارد.

زنده نامی که دانشگاه تبریز به خود می بالد

انتخاب دکتر معصومه معدن کن به عنوان یکی از ۲۳ برگزیده چهارمین همایش زنده نامان شهر تبریز، از این منظر نیز اهمیت دارد که تبریز همواره خود را با نام های فرهنگی و ادبی اش تعریف کرده است. این شهر، در طول تاریخ، خاستگاه شاعرانی بزرگ و اندیشمندانی اثرگذار بوده و امروز نیز زنده نگه داشتن این هویت، نیازمند توجه به چهره هایی است که در سکوت و بی هیاهو، بار فرهنگ و دانش را بر دوش کشیده اند. دکتر معدن کن نماینده همین چهره از تبریز است؛ چهره ای متین، عمیق و وفادار به سنت ادب فارسی.

تجلیل از زنده نامان، اگر به درستی انجام شود، تنها بزرگداشت گذشته نیست، بلکه یادآوری این حقیقت است که جامعه همچنان به مرجعیت علمی و فرهنگی نیاز دارد. بزرگداشت استادانی چون دکتر معدن کن، به نسل جوان دانشگاهی نشان می دهد که مسیر علم و فرهنگ، مسیری بلندمدت و مبتنی بر تعهد است. در این معنا، همایش زنده نامان شهر تبریز، فرصتی است برای بازخوانی ارزش هایی که دانشگاه و شهر را به هم پیوند می زند.

در نهایت، نام معصومه معدن کن نه فقط نام یک استاد، بلکه بخشی از حافظه زنده دانشگاه تبریز و فرهنگ این شهر است. تجلیل از او، ادای احترام به دانشی است که آرام و بی ادعا منتقل شده و به نسلی دیگر رسیده است؛ دانشی که اگر قدر آن دانسته شود، همچنان می تواند چراغ راه آینده باشد.

*نویسنده: موسی کاظم زاده؛ قابل دسترسی هم در سایت بازار تبریز آنلاین

https://bazartabrizonline.ir