نقض حقوق بشر در جنگ ایران و عراق و قطعنامه ی ۵۹۸

نقض حقوق بشر در جنگ ایران و عراق و نقش قطعنامه 598

جنگ هشت ساله ایران و عراق یکی از طولانی ترین و خونبارترین جنگ های قرن بیستم بود. در این جنگ نه تنها اصول حقوق بین الملل نقض شد، بلکه حقوق اساسی انسان ها نیز به طور گسترده پایمال گردید.

🔳 نمونه های بارز نقض حقوق بشر

استفاده از سلاح های شیمیایی: عراق بارها از گازهای سمی علیه غیرنظامیان و رزمندگان استفاده کرد. حمله شیمیایی به حلبچه در سال 1366 بیش از 5000 کشته وهزاران مجروح برجای گذاشت.

حملات به مناطق غیرنظامی: شهرهای ایران بارها هدف بمباران قرار گرفتند؛ مدارس، بیمارستان ها و مناطق مسکونی تخریب شدند.

آوارگی و مهاجرت اجباری: میلیون ها نفر مجبور به ترک خانه های خود شدند و زیرساخت های حیاتی مانند آب، برق و بهداشت نابود شد.

🔳 قطعنامه 598 شورای امنیت (1366)

این قطعنامه با هدف پایان دادن به جنگ ایران و عراق صادر شد.
بر آتش بس فوری، بازگشت به مرزهای بین المللی، تبادل اسرا و جبران خسارت ها تاکید داشت.
با وجود تصویب، اجرای کامل آن با تاخیر و فشارهای سیاسی همراه شد و بسیاری از نقض های حقوق بشر در طول جنگ بدون پاسخ باقی ماند.
نقض آشکار اصول کنوانسیون های ژنو و بی توجهی سازمان ملل به مسئولیت عراق در آغاز جنگ.
باقی ماندن آثار جسمی و روانی بر قربانیان تا امروز.
قطعنامه 598 نشان داد که حتی تصمیمات شورای امنیت بدون اراده ی واقعی قدرت های بزرگ، ضمانت اجرایی کافی ندارند.
جنگ ایران و عراق و روند اجرای قطعنامه 598 ثابت کرد که وقتی منافع سیاسی قدرت های بزرگ بر عدالت ترجیح داده شود، حقوق بشر قربانی می شود. تجربه این جنگ باید هشداری برای جامعه جهانی باشد تا در برابر نقض حقوق بشر سکوت نکند و سازوکارهای بین المللی را به گونه ای اصلاح کند که ضمانت اجرایی واقعی داشته باشند.
حقوق بشر فقط یک شعار نیست؛ اگر در عمل از آن دفاع نشود، فجایعی مانند حلبچه دوباره تکرار خواهند شد. قطعنامه ها بدون ضمانت اجرایی، تنها روی کاغذ باقی می مانند.