Raana Nemati roshan
11 یادداشت منتشر شدهعلل و پیامد های شلختگی در پایه اول
20 بهمن 1404 - خواندن 5 دقیقه - 14 بازدید
شلختگی و بی نظمی در دانش آموزان پایه ی اول
بررسی علل، پیامدها و راهکارهای تربیتی از دیدگاه یک آموزگار
چکیده
شلختگی و بی نظمی از جمله چالش های رایج در میان دانش آموزان پایه ی اول ابتدایی است که اغلب به اشتباه به عنوان بی مسئولیتی یا سهل انگاری کودک تعبیر می شود. این مقاله با تکیه بر تجربه ی میدانی یک آموزگار پایه ی اول، تلاش دارد مفهوم شلختگی را در بستر رشد شناختی، عاطفی و رفتاری کودکان بررسی کرده و با نگاهی تربیتی، راهکارهایی عملی و قابل اجرا برای کاهش این مشکل ارائه دهد.
مقدمه
ورود به مدرسه، یکی از مهم ترین و حساس ترین مراحل زندگی کودک است. کودک کلاس اولی ناگهان وارد فضایی می شود که نظم، قانون، مسئولیت پذیری و رعایت چارچوب ها در آن نقش پررنگی دارد. در این میان، شلختگی و بی نظمی در وسایل، تکالیف، نوشتار و حتی رفتار، یکی از نخستین مشکلاتی است که هم آموزگار و هم خانواده با آن مواجه می شوند.
بسیاری از والدین و حتی برخی مربیان، این رفتار را نوعی سهل انگاری یا کم کاری می دانند؛ در حالی که واقعیت آن است که شلختگی در این سن، اغلب نشانه ی ناتمام بودن فرایند رشد مهارت های اجرایی کودک است، نه ضعف شخصیتی او.
تعریف شلختگی و بی نظمی در پایه ی اول
شلختگی در دانش آموزان پایه ی اول می تواند خود را به شکل های مختلفی نشان دهد، از جمله:
نامرتب بودن کیف و لوازم التحریر
گم کردن وسایل شخصی
نوشتار نامنظم و بی دقت
بی توجهی به ترتیب انجام کارها
ناتوانی در مدیریت زمان و تکلیف
این رفتارها در بسیاری از موارد بخشی طبیعی از روند رشد کودک محسوب می شوند و نیازمند آموزش و تمرین اند، نه سرزنش.
علل شلختگی و بی نظمی در دانش آموزان کلاس اول
۱. نارس بودن مهارت های اجرایی مغز
مهارت هایی مانند برنامه ریزی، نظم دهی، اولویت بندی و کنترل توجه، در سنین پایین هنوز به طور کامل شکل نگرفته اند. انتظار نظم بزرگسالانه از کودک شش یا هفت ساله، انتظاری غیرواقع بینانه است.
۲. تفاوت های فردی در رشد
کودکان از نظر سرعت رشد شناختی و حرکتی با یکدیگر متفاوت اند. برخی زودتر به نظم می رسند و برخی نیاز به زمان و تمرین بیشتری دارند.
۳. نبود الگوی منظم در خانه
محیط خانه نقش بسیار مهمی دارد. کودکانی که در خانه با نظم ثابت، جای مشخص وسایل و برنامه ی روزانه مواجه نیستند، در مدرسه نیز دچار بی نظمی می شوند.
۴. فشار و توقع بیش از حد
اصرار زیاد بر تمیزی و نظم کامل، گاهی نتیجه ی معکوس دارد و کودک را دچار اضطراب یا بی تفاوتی می کند.
۵. خستگی ذهنی و جسمی
کودک خسته، توان مدیریت وسایل و رفتار خود را ندارد. ساعات طولانی کلاس، تکلیف زیاد یا کمبود خواب، نقش مهمی در افزایش شلختگی دارند.
پیامدهای بی توجهی به شلختگی
اگر شلختگی کودک بدون راهنمایی صحیح رها شود، ممکن است در آینده به:
کاهش اعتمادبه نفس
ضعف در مسئولیت پذیری
مشکلات تحصیلی
ایجاد برچسب های منفی مانند «بی دقت» یا «تنبل»
منجر شود. بنابراین برخورد آگاهانه با این موضوع ضروری است.
نقش آموزگار در اصلاح بی نظمی
آموزگار پایه ی اول، بیش از هر مقطع دیگری، نقش تربیتی دارد. تجربه نشان داده است که:
آموزش نظم باید تدریجی و عملی باشد.
الگوی رفتاری آموزگار، تاثیر مستقیم بر رفتار دانش آموز دارد.
تشویق نظم های کوچک، موثرتر از تذکرهای مکرر است.
آموزگار می تواند با تعیین جای مشخص برای وسایل، آموزش مرحله به مرحله ی مرتب کردن کیف و میز، و ایجاد روتین های کلاسی، نظم را به مهارتی آموختنی تبدیل کند.
نقش خانواده در کاهش شلختگی
خانواده ها باید بدانند که:
نظم، آموزش دادنی است نه ذاتی
تمرین روزانه ی کوتاه، بسیار موثرتر از تذکرهای طولانی است
مشارکت کودک در مرتب سازی، حس مسئولیت را تقویت می کند
ایجاد نظم در خانه، بدون تنش و با همراهی کودک، زمینه ساز نظم در مدرسه خواهد بود.
راهکارهای عملی و تربیتی
تعیین جای ثابت برای وسایل کودک
استفاده از جدول های تصویری نظم
آموزش مرتب سازی به صورت بازی
تشویق کلامی منظم بودن
تقسیم مسئولیت های کوچک به کودک
پرهیز از مقایسه با دیگران
هماهنگی مستمر میان آموزگار و خانواده
نتیجه گیری
شلختگی و بی نظمی در دانش آموزان پایه ی اول، نه یک مشکل رفتاری، بلکه مرحله ای از رشد است. با صبوری، آموزش هدفمند و همکاری خانه و مدرسه، می توان این چالش را به فرصتی برای پرورش مسئولیت پذیری و استقلال کودک تبدیل کرد. پایه ی اول، زمان ساختن عادت هاست؛ عاداتی که اگر درست شکل بگیرند، مسیر تحصیلی و شخصیتی کودک را هموار خواهند کرد.