جنگ روایت ها در پس زمینه یک تراژدی؛ داغی که خود بزرگ است :یک ماه بعد از دی ماه ۱۴۰۴

✍️علیرضا قربانی – پژوهشگر اجتماعی

نکته مهم پیش از آغاز

پیش از هر تحلیل و واکاوی، تاکید بر یک نکته ضروری است: این داغ به خودی خود بزرگ است و نیازی به بزرگنمایی ندارد. از دست دادن بیش از سه هزار نفر از هموطنان در جریان یک حادثه داخلی، برای هر جامعه ای فاجعه ای عمیق و غمی سنگین محسوب می شود. جامعه ایران این روزها در سوگ جوانان خود نشسته و این اندوه، واقعی و ژرف است. اعلام سه روز عزای عمومی از طرف دولت و مردم ایران پس از این حوادث نشان دهنده عمق این داغ می باشد . 

اما آنچه این یادداشت به آن می پردازد، نه اصل این داغ، که تلاش برخی شبکه های معاند برای بزرگنمایی افسارگسیخته آن است. تلاشی که در آن، آمار کشته شدگان تا مرز یکصد هزار نفر نیز اعلام شده است ؛ رقمی که حتی در بزرگترین جنگ های تاریخ معاصر نیز عددی غیرقابل باور است و نشان می دهد که این شبکه ها به دنبال خبررسانی نیستند، بلکه "بازی با درد یک ملت" را در پیش گرفته اند.

چکیده

حوادث دی ماه ۱۴۰۴ در ایران، نمونه ای بارز از تبدیل اعتراضات صنفی-اقتصادی به اغتشاشات مرگبار با مداخله مستقیم رسانه های معاند و سرویس های اطلاعاتی بیگانه بود . این یادداشت با رویکردی تحلیلی-اجتماعی، ضمن مرور ریشه ها و ابعاد این رویداد، به بررسی عملکرد شبکه های معاند به ویژه ایران اینترنشنال در یک ماه پس از حادثه می پردازد و با استناد به شواهد مستند از روش های عملیات روانی در فضای مجازی، آثار روانی-اجتماعی این رویکرد بر جامعه ایران را واکاوی می کند. همچنین نقش راهبردی پروژه های "هویت سازی" و "زیست جهان اباحه گری" در اینستاگرام به عنوان بستری برای آماده سازی نیروی انسانی جهت حضور در اغتشاشات، مورد بررسی قرار می گیرد.

مقدمه

جامعه ایران در نیمه دی ماه ۱۴۰۴، یکی از تلخ ترین وقایع دهه های اخیر را تجربه کرد. آنچه به عنوان اعتراضی صنفی از سوی کسبه و بازاریان در اعتراض به گرانی و بی ثباتی اقتصادی آغاز شد ، با طراحی از پیش تعیین شده سرویس های اطلاعاتی بیگانه و نقش آفرینی فعال رسانه های معاند، به خشونت و اغتشاش گسترده کشیده شد. امروز و در تاریخ ۲۵ بهمن ماه ۱۴۰۴، حدود یک ماه از آن واقعه می گذرد و پرسش اساسی آن است که چرا رسانه های معاند با وجود گذشت این مدت، همچنان بر تولید و بازتولید محتوای مرتبط با این حادثه اصرار می ورزند و این اصرار چه تبعاتی برای سلامت روان جامعه ایرانی دارد؟

بخش اول: از اعتراض تا اغتشاش؛ روایت یک تحریف

۱-۱. زمینه های اقتصادی

در ماه های منتهی به دی ماه ۱۴۰۴، اقتصاد ایران با چالش های جدی مواجه بود. سقوط بی سابقه ارزش ریال در برابر دلار، تورم افسارگسیخته (۴۰ درصد و بیشتر) و کاهش شدید قدرت خرید ، زندگی را برای اقشار مختلف جامعه دشوار ساخته بود. گزارش ها حاکی از آن بود که حقوق یک کارگر عادی تنها کفاف خرید چند کیلو گوشت را می دهد .

۱-۲. جرقه اعتراضات صنفی

اواخر آذر و اوایل دی ماه، بازاریان و کسبه تهران در اعتراض به بی ثباتی شدید نرخ ارز، دست به تعطیلی مغازه ها زدند. بازار بزرگ تهران و خیابان جمهوری اولین صحنه های این اعتراض صنفی بود . این حرکت که در تاریخ ایران سابقه ای طولانی به عنوان "پیش ران سنتی اعتراضات" دارد، به سرعت به شهرهای دیگر نیز سرایت کرد.

۱-۳. تغییر مسیر: ورود بازیگران خارجی

تحلیل تحولات میدانی نشان می دهد که از روز سوم اعتراضات، ماهیت حرکات تغییر یافت. شبکه های معاند به ویژه ایران اینترنشنال، که بودجه و جهت دهی آن به سرویس های اطلاعاتی غرب وابسته است، وارد میدان شدند. بر اساس گزارش های معتبر، واحد جنگ سایبری رژیم صهیونیستی با ایجاد و مدیریت هزاران حساب جعلی (بات) در پلتفرم های اجتماعی از جمله اینستاگرام و ایکس، به راه اندازی کمپینی گسترده با هدف تاثیرگذاری بر افکار عمومی ایران و ترویج تغییر نظام اقدام کرده است . بر اساس برآوردها، بیش از ۹۵ درصد از حساب های حامی رضا پهلوی در پلتفرم ایکس جعلی و غیرواقعی هستند .

۱-۴. نتیجه تلخ

طبق آمار رسمی اعلام شده، در جریان اغتشاشات ۱۸ و ۱۹ دی، مجموعا ۳۱۱۷ نفر جان خود را از دست دادند. از این تعداد:

• حدود ۲۴۰۰ نفر از حافظان امنیت (نیروهای انتظامی، بسیجیان و مردم عادی) در راه دفاع از امنیت کشور به شهادت رسیدند
• حدود ۷۰۰ نفر افرادی بودند که با فریب رسانه های معاند، آگاهانه یا ناآگاهانه به مراکز نظامی و امنیتی حمله کردند و جان باختند

بخش دوم: یک ماه بعد؛ پروژه "سوگ سازی دائمی" و اهداف آن

با گذشت یک ماه از حادثه، عملکرد شبکه های معاند به ویژه ایران اینترنشنال، مسیری کاملا متفاوت از رسانه های حرفه ای را نشان می دهد.

۲-۱. کشته سازی و انتشار تصاویر دروغین

بررسی محتوای منتشرشده در شبکه های تلویزیونی معاند و صفحات وابسته در اینستاگرام طی یک ماه گذشته، الگوی مشخصی از "کشته سازی" را آشکار می کند :

الف) انتشار تصاویر متعلق به افراد زنده: در موارد متعددی، افرادی مانند مبینا بهشتی، امیرعباس رعنایی و علی خانی با دیدن عکس خود در لیست "کشته شدگان" حوادث اخیر، در مصاحبه ها و ویدیوهای منتشرشده ضمن اعلام زنده بودن، از این شبکه ها اعلام انزجار کرده اند .

ب) استفاده از تصاویر شهروندان خارجی: در موردی آشکار، تصویر "نویا صهیون"، یک شهروند اسرائیلی، به عنوان یک زن ایرانی کشته شده در اغتشاشات منتشر شد، در حالی که خود وی در واکنش به این خبر، با انتشار ویدیویی اعلام کرد که زنده است و هرگز به ایران سفر نکرده است .

ج) انتشار تصاویر افراد مشهور: در نمونه ای مضحک، تصویر پسر نخست وزیر پیشین رژیم صهیونیستی، نفتالی بنت، نیز در میان تصاویر "کشته شدگان" ایرانی منتشر شد که نشان دهنده بی دقتی و ماهیت غیرحرفه ای این رسانه هاست .

د) آمارسازی غیرواقعی: برخی شبکه های معاند، تعداد کشته شدگان را تا سقف ۱۰۰ هزار نفر اعلام کرده اند؛ رقمی که با آمار رسمی (۳۱۱۷ نفر) هیچ تناسبی ندارد.

ه) مصادره مرگ های طبیعی: در مواردی مانند علی علی پور، مرگ ناشی از ایست قلبی، به عنوان کشته شدگی در اغتشاشات معرفی شده است .

و) استفاده ابزاری از تصاویر منزجر کننده کشتگان و نحوه فوت ایشان : اینترنشنال و کانال های مجازی ضمن انتشار تصاویر جنازه ها و کشته شدگان ( جدای از اینکه مربوط به حوادث اخیر بوده و یا مربوط به حوادث دیگری می باشد ) سعی در ایجاد حالت روانی در جامعه دارند . این فضا سازی از جنبه سیاسی قراردادن مردم در مقابل حکومت را دنبال می کند اما از لحاظ روانی بار هیجانی منفی که بر روی جامعه قرار می دهد تا سال ها بر روی افراد تاثیر گزار می باشد . 

ز)دین زدایی از جامعه : شبکه اینترنشنال و کانال های وابسته به این جریان سعی دارند تا با انتساب کشته شدگان به جامعه حاکمیتی ایران و مذهبی جلوه دادن قتل ها اصل دین و بخصوص دین اسلام را در جامعه تحت تاثیر قرار داده و نفرت از دین و دین اسلام را در جامعه ایجاد نماید .

ح) مصادره شهدای امنیت به نام کشته شدگان به دست حکومت : جریان معاند ایران حتی تعداد 2400 نفر شهدایی که در راه دفاع از امنیت مردم ایران از گروههای انتظامی و امنیتی و حتی مردم عادی که به دست اشرار ، ایادی موساد و سربازان تربیت شده این جریان برای افزایش تعداد کشته شدگان به قتل رسیده اند را هم جزو آمار خود مصادره می کنند .

بخش سوم: نقش موساد و عملیات روانی در فضای مجازی

تحقیقات متعدد نشان می دهد که سرویس های اطلاعاتی بیگانه، به ویژه موساد، نقشی محوری در هدایت عملیات روانی علیه ایران در فضای مجازی ایفا می کنند .

۳-۱. پروژه "پادشاه بات ها"

بر اساس گزارش روزنامه فرانسوی "لو فیگارو"، واحد جنگ سایبری رژیم صهیونیستی با ایجاد هزاران حساب جعلی (بات) در پلتفرم های اجتماعی از جمله اینستاگرام و ایکس، در حال راه اندازی کمپینی گسترده با هدف تاثیرگذاری بر افکار عمومی ایران و ترویج تغییر نظام است . گزارش ها حاکی از آن است که بیش از ۴۷۶۵ حساب شناسایی شده، هر کدام روزانه بیش از ۱۰۰ پیام منتشر می کنند و ۱۱۴۲۱ حساب با فعالیت غیرعادی بالا، مجموعا ۱.۷ میلیارد لایک تولید کرده اند .

۳-۲. عملیات "استرترفینگ" (ایجاد پشتوانه مردمی کاذب)

یکی از تکنیک های اصلی مورد استفاده، "استرترفینگ" یا ایجاد توهم پشتیبانی مردمی با استفاده از حساب های جعلی است . این حساب ها با تولید محتوای هماهنگ و زمان بندی شده، سعی در القای این باور دارند که یک جنبش مردمی گسترده علیه نظام در جریان است.

۳-۳. شبکه سازی خارج از کشور

تحقیقات گروه "جغد طلایی" نشان می دهد که شبکه ای از هزاران حساب هماهنگ شده در ایکس و اینستاگرام، با هدف تاثیرگذاری بر افکار عمومی غرب و تقویت روایت های خاص فعالیت می کنند . مکان اعلام شده بسیاری از این حساب ها، خارج از ایران (ایالات متحده، بریتانیا و آلمان) است که نشان دهنده تمرکز بر تاثیرگذاری بر افکار عمومی جهانی است .

بخش چهارم: آماده سازی سربازان اغتشاش؛ پروژه های هویت ساز و زیست جهان اباحه گری

مهم ترین بخش این تحلیل، بررسی پروژه های بلندمدتی است که در فضای اینستاگرام و سایر شبکه های اجتماعی برای "آماده سازی نیروی انسانی" مورد نیاز اغتشاشات طراحی و اجرا شده اند. این پروژه ها با هدف تغییر هویت، ارزش ها و سبک زندگی نسل جوان ایران، آن ها را برای حضور در میدان اغتشاش آماده می سازند. این فرایند که با مدیریت هوشمند و برنامه ریزی شده دنبال می شود، شامل سرفصل های متعددی است:

۴-۱. فروپاشی اخلاق فردی و اجتماعی

این پروژه با هدف تضعیف بنیان های اخلاقی جامعه، مفاهیمی مانند حیا، عقلانیت و آبرو را هدف قرار داده است:

• تحقیر حیا و بازتعریف آن به "خجالت": با کاهش مفهوم حیا به "خجالت" و رفتاری ناپسند، مانع زدایی اخلاقی برای رفتارهای پرخطر صورت می گیرد.
• بازتعریف بی پروایی به "جسارت": رفتارهای پرخطر و هنجارشکنانه به عنوان "جسارت" و فضیلت بازتعریف می شوند.
• بی اعتبارسازی مرجعیت اجتماعی در داوری اخلاقی: با تضعیف نهادهای سنتی داوری اخلاقی مانند خانواده، مسجد و مدرسه، فرد در قضاوت اخلاقی تنها می ماند.
• فروپاشی مفهوم آبرو: با ترویج بی حیایی و نمایش روابط خصوصی، مفهوم "آبرو" که نقش مهمی در کنترل اجتماعی دارد، تخریب می شود.
• ترویج دیوانه بازی و بی عقلی: رفتارهای غیرعقلانی و پرخطر به عنوان سبک زندگی جذاب و ماجراجویانه معرفی می شود.

۴-۲. ساخت هویت جدید برای زن ایرانی

این پروژه با هدف تغییر بنیادین هویت زن ایرانی، الگوهای زیر را ترویج می کند:

• بازنمایی زن "آزاد و مستقل": زن در فضای اجتماعی، مستقل از مرد و خانواده ترسیم می شود.
• بازتعریف آزادی: آزادی به لذت جویی و بی حیایی تقلیل می یابد و لذت جویی به عنوان "حق زنانه" معرفی می شود.
• بازتعریف استقلال: خودبسندگی و جدایی از خانواده، به عنوان استقلال معنا می یابد.
• برتری سازی و رتبه بندی هویتی: زنان دارای سبک زندگی غربی، به عنوان "موفق" و "مدرن" رتبه بندی می شوند.

۴-۳. استحاله نهاد خانواده

خانواده به عنوان مهم ترین نهاد اجتماعی، هدف اصلی این پروژه هاست:

• ارزش گذاری تجرد: مجرد ماندن به عنوان یک ارزش و انتخاب هوشمندانه معرفی می شود.
• فروپاشی کارکرد تربیتی خانواده: با تصویرسازی از روابط سطحی و عیاشی زن و شوهر، نقش تربیتی خانواده تضعیف می شود.
• فروپاشی مرزهای زناشویی: با ترویج بی قیدی زنان شوهردار و به تصویر کشیدن "بی غیرتی" مرد ایرانی، مرزهای زناشویی فرو می ریزد.
• جایگزینی نقش اصیل زن: بدن نمایی و رقاصی، جایگزین نقش های اصیل مادری و همسری می شود.
• فروپاشی حریم امن خانواده: با ترویج روابط حرام فامیلی، حریم امن خانواده بزرگ تخریب می شود.
• تصویرسازی از "خانواده مدرن": خانواده ای که در آن والدین با بی قیدی فرزندان همراهی می کنند، به عنوان الگوی "خانواده مدرن" معرفی می شود.

۴-۴. اباحه گری به مثابه سبک زندگی

این پروژه، اباحه گری را نه به عنوان یک رفتار مقطعی، که به عنوان یک سبک زندگی جامع معرفی می کند:

• ضرورت سازی روانی: سبک زندگی اباحه گرا به عنوان راه نجات از اضطراب اجتماعی و افسردگی معرفی می شود.
• مصادره افسردگی زنان: افسردگی زنان به اباحه گری به عنوان "نسخه نجات" پیوند می خورد.
• بازتعریف شادی: شادی واقعی، شادی لذت محور و بی قید معرفی می شود.
• طراحی متکثر برای جذب همه ذائقه ها: برای سلایق مختلف، انواع مختلفی از اباحه گری طراحی می شود.
• عبور از کافه و رستوران: از فضاهای عمومی به "زیست بوم های عمیق تر فساد نرم" گذار صورت می گیرد.
• جایگزینی سفر خارجی با اباحه گری داخلی: با تولید محتوا از جشن ها و فساد علنی در داخل کشور، به مخاطب القا می شود که "در ایران هم می شود".

۴-۵. پیشران های اباحه گری (لذت سازی، تکرارپذیری و تثبیت)

این پیشران ها، اباحه گری را از یک رفتار اتفاقی به یک عادت پایدار تبدیل می کنند:

• رقص: به عنوان پیشران بی محوری که حیات را از زیست روزمره تضعیف می کند.
• شرب خمر: به عنوان پیشران بی تفاوتی اخلاقی و تسریع هنجارشکنی.
• رفاقت دختر و پسر: به عنوان عادی سازی نرم اختلاط نامحرم.
• پدیده پارتنری: به عنوان ساختاردهی اجتماعی به اختلاط و روابط آزاد.

۴-۶. شتاب دهنده ها (جنسی سازی و کالایی سازی روابط انسانی)

• جذاب سازی روابط جنسی و خروج امر جنسی از حریم خصوصی
• افزایش شوخی های جنسی و عادی سازی وقاحت در قالب طنز
• گسترش ادبیات جنسی و فروپاشی مرز گفتار عمومی
• تبلیغ و بازاریابی جنسی و شکل دهی به بازارهای غیراخلاقی
• ترویج انحرافات جنسی و تخریب تربیت جنسی

۴-۷. میدان ها و زیست بوم های اباحه گری

این پروژه، فضاهای مختلف شهری را به صحنه اباحه گری تبدیل می کند:

• خیابان و پاساژ: صحنه نمایش بی اعتراض روابط جنسی شده
• کافه و رستوران: تغییر کاربری به دیسکو و کلوپ شبانه
• پارک و بوستان: حیاط خلوت روابط پنهانی
• ساحل دریا: میدان آزاد برهنگی و رقص
• باشگاه ورزشی: کانون اباحه گری در پوشش سلامت
• مدرسه و دانشگاه: بستر نفوذ اباحه به نهادهای رسمی تربیت
• خانه های مجردی: بازآرایی سبک زندگی در تقابل با خانواده

۴-۸. رویدادها و گردشگری

• ایونت های فروشگاهی، ورزشی، هنری و تفریحی با پوشش های متنوع
• دورهمی های دخترانه و همنشینی های مختلف
• پارتی ها به عنوان سازمان دهی سبک زندگی بی بندوبار
• گردشگری اباحه گرا: الزام سازی سفرهای لذت طلبانه، نرمال سازی عیاشی در سفر، الگوسازی برای سفرهای مجردی و خانوادگی اباحه گرا

۴-۹. هنر و ادبیات

• کنسرت: پلکان سازی اباحه گری از رویداد رسمی تا زیست روزمره
• استندآپ کمدی: تزریق اباحه گری از مسیر خنده و شوخی
• تئاتر: عادی سازی اباحه گری در تجربه جمعی زنده
• موسیقی و خوانندگی زنان: هویت سازی اباحه گرایانه با ابزار صدا و بدن
• شعر و جمله قصار: مشروعیت سازی ذهنی برای اباحه گری

۴-۱۰. تولید محتوای اینستاگرامی

• سریال ها و فیلم های کوتاه اینستایی: نهادینه سازی اباحه گری از مسیر روایت
• مصاحبه های میدانی: تخریب مرزهای اخلاقی از مسیر پرسش و چالش
• دوربین مخفی: تعلیق قضاوت اخلاقی در قالب نمایش واقعیت
• چالش های مجازی: تبدیل مخاطب به عامل فعال اباحه گری

بخش پنجم: تحلیل آثار روانی-اجتماعی بر جامعه ایران

۵-۱. سوگ پیچیده و مزمن

در روانشناسی، حالتی که فرد یا جامعه به دلایل بیرونی نتواند فرآیند طبیعی سوگواری را طی کند، "سوگ پیچیده" نامیده می شود. رسانه های معاند با تزریق مداوم اخبار و تصاویر مرتبط با حادثه، مانع از تکمیل فرآیند طبیعی سوگواری در جامعه می شوند.

۵-۲. ایجاد "حافظه تروماتیک" تحریف شده

زمانی که رسانه ای با انتشار مداوم تصاویر دروغین و آمارهای غیرواقعی، روایت خاصی از یک رویداد را تثبیت کند، "حافظه تروماتیک" تحریف شده ای در نسل های بعدی شکل می گیرد.

۵-۳. عادی سازی خشونت

تکرار مداوم تصاویر خشونت و مرگ، هرچند ساختگی و دروغین، به تدریج آستانه تحمل جامعه را در برابر خشونت کاهش داده و خشونت را به امری عادی تبدیل می کند.

۵-۴. بحران هویت و بی اعتمادی بین نسلی

نسلی که با اخبار دروغین و متناقض بزرگ شود، به تدریج توان تشخیص واقعیت از دروغ را از دست می دهد و دچار بحران هویت و بی اعتمادی مزمن می شود.

نتیجه گیری

یک ماه از فاجعه ۱۸ و ۱۹ دی ۱۴۰۴ می گذرد. جامعه ایران در سوگ جوانانش نشسته و زخم ها هنوز التیام نیافته است. در چنین شرایطی، آنچه بیش از خود حادثه می تواند آسیب زا باشد، تداوم بمباران رسانه ای با تصاویر دروغین و آمارهای غیرواقعی است.

تاکید دوباره: این داغ به خودی خود بزرگ است و نیازی به بزرگنمایی ندارد. از دست دادن بیش از سه هزار نفر از هموطنان، برای هر جامعه ای فاجعه ای عمیق است. اما شبکه های معاند به ویژه ایران اینترنشنال، با پروژه "سوگ سازی دائمی" و بزرگنمایی تا مرز آمارهای غیرقابل باور (۱۰۰ هزار کشته)، نه تنها گذر طبیعی زمان برای التیام زخم ها را غیرممکن ساخته اند، که با انتشار گسترده دروغ، امنیت روانی جامعه را هدف گرفته اند.

همزمان، پروژه های بلندمدت "هویت سازی" و "زیست جهان اباحه گری" در فضای اینستاگرام، نسل جوان ایران را برای نقش آفرینی در میدان های اغتشاش آماده می سازند. این پروژه ها با فروپاشی اخلاق فردی و اجتماعی، تغییر هویت زن ایرانی، استحاله نهاد خانواده و ترویج سبک زندگی اباحه گرا، سربازانی را تربیت می کنند که در لحظه بحران، آماده حضور در خیابان ها هستند.

تبعات این بازی شوم تا سال ها بر ذهن و روان مردم ایران باقی خواهد ماند. نسلی که مدام با اخبار دروغ از مرگ هموطنانش بمباران می شود و همزمان با پروژه های هویت ساز هدف قرار می گیرد، در درازمدت دچار فرسایش روانی، بی اعتمادی مزمن و اختلالات خلقی خواهد شد. این، شاید تلخ تر از خود حادثه باشد؛ چرا که حادثه با گذر زمان به تاریخ می پیوندد، اما زخم های روانی ترمیم نشده و هویت های تغییر یافته، نسل ها را درگیر خواهد کرد.

امروز بیش از هر زمان دیگری، نیازمند تقویت سواد رسانه ای در جامعه، حمایت روانی از آسیب دیدگان، و افشاگری مستمر درباره اهداف و روش های شبکه های معاند هستیم. سلامت روان جامعه ایرانی و هویت اصیل اسلامی-ایرانی، خط قرمزی است که عبور از آن را نمی توان به هیچ بهانه ای توجیه کرد.

منابع و مآخذ :

۱. منابع مرتبط با عملیات روانی و جنگ شناختی

- خبرگزاری تسنیم، «عملیات روانی دشمن علیه ملت ایران»، بهمن ۱۴۰۴

- خبرگزاری مهر، «نقش رسانه های معاند در جنگ شناختی علیه ایران»، دی ۱۴۰۴

- شبکه خبری سی ان ان (فارسی)، «تحلیل تکنیک های جنگ روانی در بحران ایران»، ژانویه ۲۰۲۶

- باشگاه خبرنگاران جوان، «بررسی روش های رسانه های خارجی در ایجاد ناامنی روانی»، بهمن ۱۴۰۴

-گزارش های مرکز گفتمان انقلاب اسلامی

۲. منابع مرتبط با نقش موساد و سرویس های اطلاعاتی بیگانه

- JNS.org، «Fact vs. fiction: The Mossad's role in the 2026 Iran uprising»، شیمون شرمن، ژانویه ۲۰۲۶

- The Jerusalem Post، «Mossad's Persian-language message to Iranian protesters»، ژانویه ۲۰۲۶

- خبرگزاری فارس، «پشت پرده اتاق عملیات روانی موساد در بخش فارسی»، بهمن ۱۴۰۴

- خبرگزاری تسنیم، «افشای پروژه "پادشاه بات ها" و حمایت واحد جنگ سایبری رژیم صهیونیستی»، دی ۱۴۰۴

- ایرنا، «نقش موساد در عملیات روانی علیه ایران»، دی ۱۴۰۴

- خبرگزاری مهر، «افشای شبکه PRISONBREAKو عملیات هماهنگ دشمن»، دی ۱۴۰۴

- The Conversation، «One uprising, two stories: how each side is trying to frame the uprising in Iran»، ژانویه ۲۰۲۶

۳. منابع مرتبط با کشته سازی و آمارسازی رسانه های معاند

- شبکه ایران اینترنشنال، «گزارش های ادعایی از کشته شدگان حوادث دی ماه ۱۴۰۴» (منبع مورد نقد)

- شبکه بی بی سی فارسی، «پوشش خبری اعتراضات ایران»، دی ۱۴۰۴ (منبع مورد نقد)

- خبرگزاری فارس، «کشته سازی رسانه های معاند با تصاویر افراد زنده»، بهمن ۱۴۰۴

- خبرگزاری تسنیم، «نمونه های مستند از انتشار تصاویر افراد زنده به عنوان کشته شده»، بهمن ۱۴۰۴

- ایرنا، «واکنش شهروندان ایرانی به انتشار تصاویرشان در لیست کشته شدگان»، بهمن ۱۴۰۴

- JNS.org، «Analysis of casualty inflation by opposition platforms during Iran protests»، ژانویه ۲۰۲۶

- The Conversation، «Strategic inflation of casualty figures in Iranian protests»، ژانویه ۲۰۲۶

۴. منابع مرتبط با پروژه های هویت سازی و اباحه گری

- کانال تلگرامی دکتر مهدی گلشنی، «تحلیل انتقادی تمدن مادی و ترویج اباحه گری»، دی و بهمن ۱۴۰۴

- فصلنامه آفاق امنیت (دانشگاه عالی دفاع ملی)، «تحلیل روش های شبکه ایران اینترنشنال در نشر ناآرامی ها»، زمستان ۱۴۰۴

- فصلنامه شناخت پژوهی مطالعات سیاسی، «تحلیل تکنیک های جنگ شناختی علیه ایران»، زمستان ۱۴۰۴

- پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات، «بررسی پروژه های هویت سازی در شبکه های اجتماعی»، بهمن ۱۴۰۴

- مرکز پژوهش های مجلس شورای اسلامی، «تحلیل سبک زندگی غربی در فضای مجازی ایران»، دی ۱۴۰۴

۵. منابع مرتبط با روانشناسی رسانه و تاثیرات اجتماعی

- خانه تاب آوری ایران (مریم فرجی)، «تاثیر رسانه های اجتماعی بر سلامت روان»، بهمن ۱۴۰۴

- مقاله «روانشناسی رسانه؛ نظریه ها، کاربرد و مزایای آن»، فصلنامه مطالعات رسانه، پاییز ۱۴۰۴

- مقاله «روانشناسی رسانه چطور می تواند باعث نجات افراد شود؟»، پژوهشگاه علوم انسانی، زمستان ۱۴۰۴

- The Conversation، «Psychological operations and Strategic Digital Information Operations (SDIOs)»، ژانویه ۲۰۲۶

۶. منابع آماری و خبری مرتبط با حوادث دی ماه ۱۴۰۴

- آمار رسمی اعلام شده از سوی مراجع ذی صلاح درباره حوادث ۱۸ و ۱۹ دی ۱۴۰۴ (۳۱۱۷ نفر شامل ۲۴۰۰ مدافع امنیت و ۷۰۰ فریب خورده)

- خبرگزاری صدا و سیما، «گزارش ویژه از حوادث دی ماه ۱۴۰۴»، بهمن ۱۴۰۴

- ایرنا، «بیانیه های رسمی در خصوص اغتشاشات دی ماه»، دی و بهمن ۱۴۰۴

- خبرگزاری تسنیم، «تحلیل میدانی از ناآرامی های دی ماه ۱۴۰۴»، بهمن ۱۴۰۴

- JNS.org، «Iranian official death toll and security forces casualties»، ژانویه ۲۰۲۶

۷. منابع مرتبط با واکنش های رسمی ایران

- سخنان رهبر معظم انقلاب در جمع مردم قم، دی ۱۴۰۴ (منبع: پایگاه اطلاع رسانی دفتر مقام معظم رهبری)

- بیانیه شورای عالی امنیت ملی، دی ۱۴۰۴ (منبع: ایرنا)

- خبرگزاری جمهوری اسلامی (ایرنا)، «واکنش مقامات به حوادث اخیر»، دی و بهمن ۱۴۰۴

- خبرگزاری تسنیم، «بیانیه سپاه پاسداران در خصوص حوادث دی ماه»، دی ۱۴۰۴

- Iranian武装部队总参谋长声明，央视新闻，2026年1月17日