انعطاف پذیری در برنامه درسی ابتدایی؛ ضرورتی برای پاسخ به تنوع یادگیرندگان
برنامه درسی در معنای سنتی خود، مجموعه ای از اهداف، محتوا و فعالیت هایی است که به صورت نسبتا ثابت برای همه دانش آموزان طراحی می شود. با این حال، تحولات معرفتی و اجتماعی نشان داده است که رویکردهای ایستا نمی توانند پاسخگوی تنوع گسترده ویژگی های شناختی، فرهنگی و اجتماعی دانش آموزان باشند. در دوره ابتدایی، که تفاوت های فردی در سرعت یادگیری، علایق و پیش دانسته ها آشکارتر است، انعطاف پذیری برنامه درسی به یک ضرورت تربیتی تبدیل می شود.
انعطاف پذیری به معنای حذف چارچوب های برنامه درسی نیست، بلکه ناظر بر امکان تطبیق محتوا، روش و ارزشیابی با شرایط واقعی کلاس است. معلم در این رویکرد، صرفا مجری برنامه از پیش تعیین شده نیست، بلکه به عنوان طراح آموزشی، با توجه به شواهد یادگیری و نیازهای دانش آموزان، تصمیم های حرفه ای اتخاذ می کند. این تصمیم ها می تواند شامل تغییر سطح دشواری فعالیت ها، استفاده از مثال های بومی، یا بازتنظیم زمان بندی آموزش باشد.
پژوهش های تربیتی نشان می دهد کلاس هایی که در آن ها برنامه درسی با انعطاف اجرا می شود، از مشارکت بالاتر و یادگیری عمیق تری برخوردارند. دانش آموزان در چنین فضایی احساس می کنند نیازها و تفاوت های آنان دیده می شود و فرصت دارند با شیوه ای متناسب با توانایی های خود رشد کنند. از سوی دیگر، انعطاف پذیری مستلزم توانمندسازی حرفه ای معلمان و اعتماد به قضاوت تخصصی آنان است.
در نهایت، برنامه درسی زمانی کارآمد خواهد بود که میان انسجام ساختاری و انعطاف اجرایی تعادل برقرار کند. توجه به این اصل در دوره ابتدایی می تواند زمینه ساز آموزشی انسانی تر، عادلانه تر و اثربخش تر باشد.