بازتعریف مفهوم تعهد در هنر معاصر ایران

بازتعریف مفهوم تعهد در هنر معاصر ایران

مفهوم تعهد در هنر معاصر ایران، در دهه اخیر دگردیسی معناداری را تجربه کرده است. در دهه های ۱۳۴۰ و ۱۳۵۰، تعهد هنری عمدتا در چارچوب گفتمان های سیاسی-اجتماعی چپ و سپس ارزش های انقلابی تعریف می شد (پاکباز، ۱۳۹۹). با این حال، مطالعه تحولات دو دهه اخیر نشان می دهد که این مفهوم از تقلیل گرایی ایدئولوژیک فاصله گرفته و به سمت مسئولیت پذیری چندلایه در قبال جامعه، محیط زیست و هویت های سیال حرکت کرده است (افشار و کریمی، ۱۴۰۱).

هنرمند معاصر ایران امروزه خود را در برابر مسائلی چون بحران آب، آلودگی هوا، مهاجرت اجباری، حقوق حیوانات و بازیابی هویت های فراموش شده مسئول می داند (رون 2022). این تغییر رویکرد را می توان در آثار هنرمندان نسل جدیدی مشاهده کرد که با بهره گیری از رسانه های نوین، زبان های بیانی تازه ای برای بازنمایی دغدغه های مدنی خود یافته اند(Daftari, 2021). برای نمونه، پروژه های هنر محیطی در حاشیه دریاچه ارومیه یا آثار هنر شهری با موضوع حقوق زنان، مصادیق عینی این تعهد بازتعریف شده هستند (نوروزی، ۱۴۰۲). این تحول، نظریه پردازان را به بازخوانی آرای روشنفکران پیشین واداشته است.

استدلالKeshmirshekan, (2020) این است که تعهد امروز، نه در پیوند با حزب یا ایدئولوژی خاص، که در التزام به "اخلاق زیستی" و "مسئولیت سیاره ای" معنا می یابد. بدین سان، هنر متعهد معاصر ایران، با عبور از دوقطبی های مرسوم، در جستجوی زبانی انسانی برای گفتگو با جهان است.

منابع:

1. افشار، م.، و کریمی، ز. (۱۴۰۱). بازتاب مسائل زیست محیطی در هنر مفهومی ایران دهه ۱۳۹۰. فصلنامه هنرهای تجسمی، ۲۶(۳)، ۴۵-۶۲.

2. نوروزی، پ. (۱۴۰۲). تحلیل پروژه های هنر شهری با موضوع حقوق زنان در تهران. مجله پژوهش هنر، ۱۲(۲)، ۷۸-۹۵.

3. پاکباز، ر. (۱۳۹۹). نقاشی ایران از دیرباز تا امروز (ویراست هشتم). نشر زرین.

4. Daftari, F. (2021). Art as witness: Iranian contemporary art and the question of commitment. Tate Publishing.

5. Keshmirshekan, H. (2020). Contemporary Iranian art: The emergence of new discourses of identity. Third Text, ۳۴(۴), ۴۵۵-۴۷۴.

6. Ronagh, S. (2022). Environmental art in Iran: From aesthetic to activism. International Journal of Middle East Studies, ۵۴(۲), ۲۸۹-۳۰۶.