وصل ارادی احوال

[محی الدین ابن عربی]

بدان! فصل (جدایی) در نزد گروهی (از صوفیه) عبارت است از فوت آنچه که از محبوب امید داشتی، و نزد ما فصل عبارت است از امتیازات از او – پس از آنکه گوش و چشمت بود -...

مراد از آن در اینجا، فصلی است که از وصل باشد، و این همان ذوق است، و پیش از ذوق گاهی بر خاطر بنده این امید خطور می کند که درست باشد، و اتفاق می افتد که بر محال بودن این کینونت آگاه گردد.

و آنجا از این امید برتر نیست، سپس از این به آنچه از تحقق به اسماء و صفات و اوصاف در موجودات – بلند و پست آنها – امید دارد فرود می آید، پس آنچه از این امور که از دستت رفته باشد، آن فصل و از این باب می باشد، ولی از شرط این فصل و وصل این است که از مقام محبت باشد، اگر چه از طریق اراده باشد، زیرا محبت اگر چه عین اراده است، ولی آن تعلق خاص می باشد، مانند شهوت که دارای تعلقی خاص است، و آن اراده می باشد، و همین طور عزم و قصد، حال خاصی است در اراده، و هم و نیت و قصد، تمام اینها برای اراده احوال اند.(1)

***

[یزدانپناه عسکری]

قصد تجریدی ارادی در مقام محبت حرکت و تعلق خاص وصل به اسماء حق است.

____________

1 - فتوحات مکیه، شیخ محی الدین ابن عربی ، ترجمه ، تعلیق ، محمد خواجوی- تهران : انتشارات مولی، 1383، جلد نهم، صفحه 343 ، 344

- [اعلم ان الفصل عند الطائفه فوت ما ترجوه من محبوبک و عندنا الفصل هو تمییزک عنه بعد کونه سمعک و بصرک...

- فان المراد به هنا الفصل الذی یکون عن الوصل و هذا هو الذوق و قبل الذوق قد یخطر للعبد من الرجاء ان یکون الحق فیتفق ان یطلع علی احاله هذه الکینونه فیکون ایضا. فیکون ایضا هذا من الفصل المبوب علیه فی هذا الباب و ما ثم اعلی من هذا الرجاء ثم ینزل من هذا الی ما یرجوه من التحقق بالاسماء و الصفات و النعوت فی الاکوان علوها و سفلها فکل ما فاتک من هذه الامور فهو فصل ایضا من هذا الباب و لکن من شرط هذا الفصل و الوصل ان یکون من مقام المحبه و ان کانت من طریق الاراده فان المحبه و ان کانت عین الاراده فهی تعلق خاص کالشهوه لها تعلق خاص و هی اراده و کذلک العزم حال خاص فی الاراده و الهم و النیه و القصد کل ذلک احوال للاراده. ( محیی الدین بن عربی ، الفتوحات المکیه ، اربع مجلدات، 4جلد ، دار الصادر - بیروت، چاپ: اول، ج2، ص: 480)]