برنامه درسی مبتنی بر شایستگی در دوره ابتدایی؛ بازتعریف اهداف یادگیری
در دهه های اخیر، رویکرد برنامه درسی مبتنی بر شایستگی به عنوان پاسخی به تحولات اجتماعی و نیازهای متغیر بازار کار مطرح شده است. این رویکرد، تمرکز را از انتقال صرف دانش به پرورش توانایی های قابل کاربرد در موقعیت های واقعی زندگی منتقل می کند. در دوره ابتدایی، که زیربنای شکل گیری مهارت ها و نگرش های اساسی است، توجه به شایستگی ها اهمیتی دوچندان دارد.
شایستگی صرفا به معنای مهارت عملی نیست، بلکه ترکیبی از دانش، مهارت، نگرش و ارزش هاست که فرد را قادر می سازد در موقعیت های متنوع عملکرد موثر داشته باشد. برای نمونه، شایستگی حل مسئله شامل فهم مفاهیم، تفکر انتقادی، خلاقیت و توانایی تصمیم گیری است. در برنامه درسی مبتنی بر شایستگی، اهداف آموزشی به گونه ای طراحی می شوند که این ابعاد را به صورت یکپارچه تقویت کنند.
اجرای چنین رویکردی در دوره ابتدایی مستلزم بازنگری در شیوه های تدریس و ارزشیابی است. فعالیت های یادگیری باید مسئله محور، مشارکتی و مبتنی بر تجربه باشند. همچنین ارزشیابی باید عملکردمحور و مبتنی بر شواهد یادگیری واقعی باشد، نه صرفا آزمون های کتبی. در این چارچوب، نقش معلم از انتقال دهنده محتوا به تسهیل گر یادگیری و هدایت گر رشد شایستگی ها تغییر می یابد.
با این حال، تحقق برنامه درسی مبتنی بر شایستگی نیازمند هم سویی اسناد بالادستی، توانمندسازی حرفه ای معلمان و فراهم آوردن منابع آموزشی مناسب است. بدون این پیش نیازها، این رویکرد به سطح شعار تقلیل خواهد یافت.
در نهایت، حرکت به سوی برنامه درسی مبتنی بر شایستگی در دوره ابتدایی می تواند زمینه ساز تربیت دانش آموزانی مسئول، خلاق و توانمند برای مواجهه با پیچیدگی های جهان معاصر باشد.