سپسیس (عفونت خون ) : آزمایش ها, تشخیص وتفسیر نتایج

عفونت خون (Blood poisoning / Sepsis) معمولا به علت ورود عفونت باکتریایی به جریان خون ایجاد می شود همچنین می تواند ناشی از برخی عفونت های ویروسی مانند COVID۱۹و آنفلوانزا یا عفونت های قارچی نیز باشد.

راههای ورود باکتری به خون:

فعالیت های روزمره (مثلا مسواک زدن شدید)

جرم گیری دندان (در افراد با ریسک بالا)

زخم یا خراش پوستی

عفونت های دستگاه ادراری

عفونت های سینوسی

افرادی که پروتز مفصل زانو یا لگن دارند، در معرض خطر بالاتری هستند چون بدن به سختی می تواند باکتری های اطراف پروتز را پاکسازی کند. در این افراد، دندان پزشک پیش از جرم گیری آنتی بیوتیک تجویز می کند.

علائم عفونت خون:

علائم عفونت خون مشابه علائم سرماخوردگی یا آنفلوانزا هستند ومی توانند شامل موارد زیر باشند:

۱- لرز و احساس سرما

۲- تب ناگهانی (متوسط تا بالا)

۳- تپش قلب سریع

۴- تنفس سریع

۵- پرش یا لرزش قلب (قلب ضربان را جا می اندازد یا حالت پرپر زدن دارد)

۶- کاهش انرژی (به ویژه در کودکان)

۷- تحریک پذیری (بیشتر در کودکان)

علائم هشدار دهنده سپسیس:

۱-گیجی یا سردرگمی

۲-درد یا ناراحتی شدید

۳-تنگی نفس

۴-پوست مرطوب یا عرق کرده

اکر اخیرا عمل جراحی یا زخمی داشته اید که احتمال عفونت دارد، این علائم را جدی بگیریدچون آنها می توانند نشانه ی عفونت خون باشند. در صورت داشتن هر یک از این علائم، فورا با پزشک تماس بگیرید .

آزمایشات خونی برای تشخیص عفونت خون(سپسیس)

۱-آزمایش شمارش کامل خون (CBC)

با استفاده از آزمایش CBC شمار سلول های خونی ازجمله تعداد گلبول های سفید خون اندازه گیری می شود. گلبول های سفید که به آن ها لکوسیت نیز گفته می شود با باکتری ها، ویروس ها و سایر ارگانیسم هایی که بدن به عنوان یک خطر تشخیص می دهد، مبارزه می کنند. مقدار بالاتر از حد طبیعی WBC در خون می تواند به معنای ابتلا به عفونت باشد؛ اما یایین بودن WBC در آزمایش خون نشان دهنده احتمال افزایش ابتلا به عفونت ازجمله عفونت خون است.میزان نرمال WBCبین ۴۰۰۰تا۱۱۰۰۰ در میکرولیتر است اما در عفونت خون این تعداد به طور قابل توجهی افزایش می یابد.

۲- آزمایش لاکتات

اندام های بدن در صورت عدم دریافت اکسیرن کافی، شروع به تولید اسیدلاکتیک می کنند. عفونت خون یا سپسیس می توانند باعث افزایش لاکتات درخون شوند. نتایج نرمال اسیدلاکتیک در خون از۴/۵ تا ١٩/٨ میلی گرم در دسی لیتر متغییر است. درصورتی که مقدار لاکتات بیشتر از این مقدار باشد با توجه به علائم بیمار می تواند نشانه عفونت خون باشد.

۳-آزمایش پروتئین واکنشی (CRP)

به طور کلی، سطح نرمال CRP کمتر از ۰/۹میلی گرم در دسی لیتر است. البته عوامل زیادی بر سطح CRP تاثیر می گذارند که یکی از آن ها می تواند عفونت خون باشد.

درصورتیکه سطح CRP از ۰/۹میلی گرم در دسی لیتر بالاتر باشد نشانه وجود التهاب در بدن است .

۴-آزمایش کشت خون

به طور طبیعی خون استریل است و نباید باکتری، قارچ یا ویروس در آن وجود داشته باشد. به همین دلیل، نتیجه مثبت در آزمایش کشت خون می تواند نشانه سپسیس باشد.

۵- آزمایش PTT و PT

سپسیس می تواند اثرات جدی بر لخته شدن خون داشته باشد. نتیجه آزمایش محدوده های متفاوتی برای PT و INR نشان می دهد. محدوده طبیعی برای لخته شدن عبارت است از: ١١ تا۱۳/۵ثانیه و برای INR برابر است با ۰/۰۸

تا ۱/۱ . اگر نتیجه آزمایش PT وآزمایش PTT بیش ازحد مجاز باشد، نشان دهنده این است که خون به خوبی لخته نمی شودو نتیجه این آزمایش می تواند اطلاعات مهمی برای تشخیص عفونت خون فراهم کند.

۶- آزمایش d-dimer :

در این تست احتمال لخته شدن خون سنجیده می شود .اگر یک لخته بزرگ در خون وجود داشته باشد و یا لخته های ریز متعددی در خون پراکنده باشند( همانطور که در سپسیس اتفاق می افتد ) سطح d-dimer افزایش می یابد .

تست های تاییدی یا تشخیصی

آزمایش های زیر با عنوان آزمایش های تاییدی زمانی تجویز می شوند که نتایج سایر آزمایشات تا حدودی مبهم بوده وفرد نیز مشکوک به سپسیس است. آزمایشات تاییدی اطلاعات بیشتری را در اختیار تیم پزشکی به منظور درمان موثرتر عفونت خون قرار می دهند.

۱-آزمایش اندوتوکسین

سم اندوتوکسین به صورت طبیعی نباید در خون وجود داشته باشد، بنابراین یافت شدن آن تایید می کند که

باکتری های گرم منفی درخون در حال گردش هستند.

۲-آزمایش پروکلسی تونین (PCT)

پروکلسی تونین پروتئینی در خون است که در صورت ابتلا به عفونت باکتریایی افزایش می یابد. اکر سطوح PCT در آزمایش خون پایین باشد، پزشک ممکن است عفونت باکتریایی را رد کند چرا که ممکن است عفونت ناشی از ویروس یا بیماری های غیر مرتبط با عفونت باشد.

۳-آزمایش توزیع مونوسیت (MDW)

مونوسیت ها نوعی گلبول سفید هستند که در صورت وجود عفونت تعداد آنها افزایش می یابد.

تشخیص سریع عفونت خون باکشت خون یا سایر مارکرهای آزمایشگاهی باعث می شود پزشک درمان آنتی بیوتیکی مناسب را به موقع شروع کند و عدم تشخیص به موقع می تواند منجر به شوک سپتیک و مرگ بیمار شود .