ارزیابی کارآیی فرآیند تحلیل سلسله مراتبی به منظور تخمین ضریب رواناب در حوزه آبخیز امامه

Publish Year: 1401
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: Persian
View: 159

This Paper With 16 Page And PDF Format Ready To Download

  • Certificate
  • من نویسنده این مقاله هستم

استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:

لینک ثابت به این Paper:

شناسه ملی سند علمی:

JR_WATER-13-2_009

تاریخ نمایه سازی: 29 آذر 1401

Abstract:

یکی از مولفه­های بیلان آب حوضه، که اهمیت زیادی در آبخیزداری و مدیریت منابع آب دارد رواناب است. برآورد مناسب میزان رواناب مستلزم تعیین ضریب رواناب می­باشد. این پژوهش به­منظور ارزیابی کارآیی روش تصمیم­گیری چندمعیاره به منظور تخمین ضریب رواناب در حوزه آبخیز امامه صورت گرفت. بدین منظور ابتدا معیارهای مقدار تندی شیب، پوشش­گیاهی (کاربری اراضی)، گروه های هیدرولوژیکی خاک، حداکثر بارش روزانه و مساحت منطقه مورد مطالعه، وارد سامانه اطلاعات جغرافیایی (GIS)  شد. بعد از انجام پردازش­های لازم بر روی معیارها، به فرمت رستری متناسب با محدوده مطالعاتی تبدیل شدند. درگام بعدی ساختار فرآیند سلسله مراتبی (AHP)  با توجه به هدف تحقیق ایجاد شد. سپس مقادیر شاخص وزنی هرلایه اطلاعاتی و طبقات مختلف آن­ها بر اساس شاخص وزنی فرآیند سلسله مراتبی (AHP) توسط نرم­افزار  Expert Choice تعیین شد. بر اساس پنج معیار فوق الذکر سه مدل مدنظر قرار گرفت. به طوری که در مدل اول معیار­های مقدار تندی شیب، پوشش­گیاهی و گروه هیدرولوژیکی خاک؛ در مدل دوم معیار های حداکثر بارندگی روزانه، مساحت حوزه آبخیز بالادست و گروه هیدرولوژیکی خاک و در مدل سوم معیار های نفوذپذیری خاک و مساحت حوزه آبخیز بالادست در نظر گرفته شد. سپس بر اساس وزن هر یک از معیارها، ضریب رواناب برآوردی بر اساس هر یک از مدل ها به دست آمد. در نهایت ضریب رواناب برآوردی با ضریب رواناب مشاهداتی که با استفاده از دستگاه شبیه­ساز باران کامفورست در ۶۰ نقطه از کاربری­های مختلف با شدت ۶۰ میلی­متر در ساعت و به­مدت زمان ۹۰ دقیقه اندازه­گیری شده بود، مقایسه شدند. نتایج حاصل نشان داد که مدل دوم با ضریب نش-ساتکلیف ۵۹/۰ و ریشه میانگین مربعات خطا ۳۶۳/۰ کارآیی بهتری نسبت به دو مدل دیگر داشته است. به طور کلی نتایج این پژوهش نشان داد که روش فرآیند تحلیل سلسله مراتبی با توجه به سادگی، به­کارگیری معیار­های کیفی و کمی به­طور همزمان و نیز قابلیت بررسی سازگاری در قضاوت­ها می­تواند در بررسی موضوعات مربوط به ضریب رواناب کاربرد مطلوبی داشته باشد.

Authors

عاطفه داوری زاده

گروه آبخیزداری، دانشگاه تربیت مدرس، نور، ایران

مهدی وفاخواه

گروه آبخیزداری، دانشگاه تربیت مدرس، نور، ایران

اکبر نجفی

گروه مهندسی جنگل، دانشگاه تربیت مدرس، شهر نور، کشور ایران