ارزیابی میانگین عملکرد و پایداری ژنوتیپ های نخود با تلفیق مدل های AMMI و BLUP و گزینش بر اساس شاخص پایداری چند صفتی (MTSI)
Publish place: Journal of Crop Breeding، Vol: 15، Issue: 46
Publish Year: 1402
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: Persian
View: 114
This Paper With 11 Page And PDF Format Ready To Download
- Certificate
- من نویسنده این مقاله هستم
استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:
شناسه ملی سند علمی:
JR_JCB-15-46_008
تاریخ نمایه سازی: 1 مهر 1402
Abstract:
چکیده مبسوط
مقدمه و هدف: نخود به واسطه درصد پروتئین و ارزش تغذیهای زیاد، یکی از حبوبات سرما دوست محسوب می شود و قابلیت کشت پائیزه در شرایط دیم را دارد. شناسایی ژنوتیپهایی با عملکرد بالا و سازگاری به دامنه گسترده ای از محیط ها یکی از هدف های عمده در برنامه های به نژادی گیاهان زراعی می باشد. ترکیب دو روش ارزیابی پایداری بهترین پیشبینی نااریب خطی (BLUP) و اثرات اصلی جمع پذیر و برهمکنشهای ضرب پذیر (AMMI) در آزمایش های ناحیه ای و گزینش پایداری چند صفتی (MTSI) به ارزیابی بهتر ژنوتیپ های گیاهی و دستیابی به نتایج دقیق تر کمک می کند. مدل های اثرات اصلی جمعپذیر و برهمکنش ضربپذیر(AMMI) و بهترین پیشبینی نااریب خطی (BLUP)، از جمله روش های چند متغیره کاربردی در ارزیابی آزمایش های چند محیطی هستند. این پژوهش برای شناسایی ژنوتیپهای پایدار و پر محصول نخود در کشت پائیزه انجام شد.
مواد و روش ها: در این پژوهش، هفده ژنوتیپ پیشرفته نخود همراه با دو شاهد عادل و آزاد در قالب طرح بلوکهای کامل تصادفی در سه تکرار، در ایستگاه تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی سراب چنگائی خرم آباد (لرستان) به مدت چهار سال زراعی (۱۳۹۲-۹۶)، مورد ارزیابی قرار گرفتند. برای کمیسازی پایداری ژنوتیپی، بهترین پیشبینی نااریب خطی، از برهمکنشهای ژنوتیپ در محیط (سال) برآورد شدند. و تجزیه مقادیر منفرد (SVD) که اساس تجزیه AMMI است، بر روی ماتریس حاصله انجام شد.
یافته ها: نمودار گرمایی مبین تنوع عملکرد دانه ژنوتیپها در سالهای مختلف بود. نمودار موزائیکی نشان داد که سهم مجموع مربعات ژنوتیپ و برهمکنش ژنوتیپ در محیط( سال) در مجموع مربعات کل به ترتیب ۱۵/۴۵ و ۳۱/۲۶ درصد بود. آزمون نسبت درست نمایی (LRT) نشان داد که برهمکنش ژنوتیپ در سال بر عملکرد دانه، وزن صد دانه، ارتفاع بوته، سرعت پرشدن دانه و دوره پرشدن دانه معنیدار بود، با توجه به معنیدار بودن برهمکنش ژنوتیپ در محیط (سال)، میتوان تجزیهBLUP را بر روی این دادهها انجام داد. آزمون اسکریت نشان داد چهار مولفه اصلی اولیه سهم قابل توجهی در توجیه برهمکنش ماتریس ژنوتیپ در محیط (سال) حاصل از BLUP داشتند، بطوری که مولفه اصلی اول و دوم به ترتیب فقط ۳۴/۳۱ و ۳۱/۳۸ درصد از تغییرات برهمکنش ژنوتیپ در محیط (سال) را توجیه می کردند. رتبه بندی ژنوتیپها بر اساس شاخص پایداری چند صفتی (MTSI) انجام شده است که، ژنوتیپ ۷ با ۱/۶ MTSI= به عنوان ژنوتیپ برگزیده، مشخص شد.
نتیجه گیری: در مجموع، بر اساس نتایج کل روش ها و انتخاب همزمان بر اساس پایداری عملکرد دانه و همه صفات اندازهگیری شده (MTSI)، ژنوتیپهای شماره ۷ (FLIP۰۷-۲۰۱C)، و ۴ (FLIP۰۶-۴۳C) ژنوتیپهای پایدار و برتر نسبت به میانگین کل صفات ژنوتیپها بودند . ژنوتیپ شماره ۴ از لحاظ دوره پر شدن دانه (۳۲ روز)، عملکرد دانه (۲۵۳۶/۹کیلوگرم در هکتار)، وزن صد دانه (۳۴/۳ گرم)، ارتفاع بوته (۶۵/۳ سانتی متر) و ژنوتیپ شماره ۷، با میانگین سرعت پر شدن دانه (۱۰/۶۳ میلی گرم در دانه در روز ) و عملکرد دانه (۲۲۵۰ کیلوگرم در هکتار) بیشتر از میانگین کل صفات در ژنوتیپها و شاهدهای (آزاد و عادل) در این پژوهش برتر بودند.
Keywords:
Mosaic plot , Multi- trait stability index(MTSI) , Simultaneous selection , Single Value Decomposition (SVD). , پایداری چند صفتی , تجزیه مقادیر منفرد , گزینش همزمان , نمودار موزائیکی
Authors
پیام پزشکپور
Education and Extension Organization (AREEO), Dryland Agricultural Research Institute, lorestan Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Khoramabad, Iran
رحمت الله کریمی زاده
Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Dryland Agricultural Research Institute, Kohgiloyeh and Boyerahmad Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, Agricultural Research, Education and Extension Organi
مراجع و منابع این Paper:
لیست زیر مراجع و منابع استفاده شده در این Paper را نمایش می دهد. این مراجع به صورت کاملا ماشینی و بر اساس هوش مصنوعی استخراج شده اند و لذا ممکن است دارای اشکالاتی باشند که به مرور زمان دقت استخراج این محتوا افزایش می یابد. مراجعی که مقالات مربوط به آنها در سیویلیکا نمایه شده و پیدا شده اند، به خود Paper لینک شده اند :