شرایط کنترلی و شناختی مسئولیت اخلاقی از دیدگاه حکمت متعالیه ملاصدرا و دیدگاه های «خود حقیقی» و «شایستگی های هنجاری»

Publish Year: 1402
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: Persian
View: 54

This Paper With 30 Page And PDF Format Ready To Download

  • Certificate
  • من نویسنده این مقاله هستم

استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:

لینک ثابت به این Paper:

شناسه ملی سند علمی:

JR_SCJA-23-4_007

تاریخ نمایه سازی: 7 فروردین 1403

Abstract:

این مقاله با روش توصیفی- تحلیلی به همراه مقایسه اجمالی به تبیین شرایط روان شناختی مسئولیت اخلاقی می پردازد و دیدگاه ملاصدرا را در این خصوص تحلیل و شباهت های آن را با دیدگاه های برخی از سازگارگرایان معاصر بیان می کند. شرایط مسئولیت اخلاقی را می توان به دو دسته تقسیم کرد: ۱. شرایط شناختی و ۲. شرایط کنترلی که دسته دوم شامل: ۱. قدرت و توانایی و ۲. اراده و اختیار می شود. ملاصدرا در تاکید بر شرایط شناختی و کنترلی مسئول دانستن فاعل، هم از اصول حکمی و عقلی استفاده می کند، هم از متون دینی یعنی قرآن و حدیث بهره می برد. ملاصدرا با بیان شرط بلوغ عقلی و سلامت برای فاعل مسئول، بر ویژگی های هنجاری لازم در مسئولیت تاکید نموده است و نظریه او به دیدگاه های «خود حقیقی» فرانکفورت و «شایستگی های هنجاری» مانند فیشر و ولف شباهت دارد. هم چنین بر اساس مبانی حکمت متعالیه باید از مراتب برخورداری از شایستگی های هنجاری سخن گفت که بر اساس آن مسئولیت نیز امری ذومراتب،  گستره و شدت و ضعف آن در میان انسان ها متفاوت خواهد بود. بدین سان مسئولیت انسان ها یکسان نیست و هر انسانی بر اساس مرتبه وجودی و توانایی ها و قابلیت ها مسئولیت اخلاقی دارد. ملاصدرا با تفکیک میان اعمال قلبی و درونی، انسان را در مورد خواطر و شوق حاصل از آن مسئول نمی داند، اما در مورد عزم، همت، قصد و نیت شایسته سرزنش و ستایش و کیفر و پاداش می بیند. بدین سان از دیدگاه وی قلمرو مسئولیت آدمی افزون بر بسیاری از اعمال بیرونی، برخی از اعمال درونی را هم شامل می شود..

Authors

مهدی زمانی

دانشیار گروه الهیات دانشگاه پیام نور، تهران، ایران (نویسنده مسئول)

مراجع و منابع این Paper:

لیست زیر مراجع و منابع استفاده شده در این Paper را نمایش می دهد. این مراجع به صورت کاملا ماشینی و بر اساس هوش مصنوعی استخراج شده اند و لذا ممکن است دارای اشکالاتی باشند که به مرور زمان دقت استخراج این محتوا افزایش می یابد. مراجعی که مقالات مربوط به آنها در سیویلیکا نمایه شده و پیدا شده اند، به خود Paper لینک شده اند :
  • ارشد ریاحی، علی؛ سعید عدالت جو. (۱۳۹۸). « مسئولیت اخلاقی ...
  • آراء دکارت و ملاصدرا». نشریه علمی پژوهشنامه اخلاق. ۱۲ (۴۴): ...
  • تیبریوس، والری. (۱۴۰۰). درآمدی جدید به روان شناسی اخلاق. ترجمه ...
  • آسمان خیال ...
  • حسین زاده، محمد و همکاران. (بهار ۱۳۹۶ ). « رابطه سرشت ...
  • دیدگاه ملاصدرا». خردنامه صدرا. دوره ۲۲، شماره ۳ (پیاپی ۸۷) ...
  • خزاعی، زهرا و فاطمه تمدن. (۱۳۹۳). « دیدگاه جان مارتین ...
  • اخلاقی». مجله حکمت و فلسفه. ۱۰( ۳): ۱۵۱-۱۳۱ ...
  • ذاکری، مهدی. (۱۳۹۴). درآمدی به فلسفه عمل. تهران: سمت، چاپ ...
  • سبزواری، ملاهادی. (۱۳۸۳). اسرار الحکم. قم: مطبوعات دینی ...
  • طاهریان دهکردی، بتول؛ محمود شیخ الاسلامی ، رجب اکبر زاده. ...
  • نگاه ملاصدرا» . حکمت صدرایی. سال هفتم شماره ۱ (پیاپی ...
  • محدث نوری، حسین. (۱۴۰۸ق). مستدرک الوسائل. قم: آل البیت ...
  • مصباح یزدی، محمد تقی. (۱۳۸۱). فلسفه اخلاق. تهران: بین الملل ...
  • ملاصدرا، محمدبن ابراهیم. (۱۳۶۶). تفسیر القرآن الکریم. قم: بیدار ...
  • ملاصدرا، محمدبن ابراهیم. (۱۳۴۰). رساله سه اصل. تهران: دانشگاه علوم ...
  • ملاصدرا، محمدبن ابراهیم. (۱۳۶۳). مفاتیح الغیب. تهران: موسسه تحقیقات فرهنگی ...
  • ملاصدرا، محمدبن ابراهیم. (بی تا). الحاشیه علی الهیات الشفاء. قم: ...
  • ملاصدرا، محمدبن ابراهیم. (۱۹۸۱). الحکمه المتعالیه فی الاسفار العقلیه الاربعه. ...
  • دار احیاء التراث ...
  • ملاصدرا، محمدبن ابراهیم. (۱۳۵۴). المبدا و المعاد. تهران: انجمن حکمت ...
  • Arpaly, Nomy. (۲۰۰۳). Unprincipled virtue: an inquiry into moral agency ...
  • Fischer, John M.Jan. (۲۰۱۰). ‘‘Precis of My Way: Essays on ...
  • Frankfort, Harry. (۱۹۷۱). “Freedom of the Will and the Concept ...
  • Strawson, D. F. (۲۰۰۸). Freedom and Resentment and other Essays. ...
  • Tiberius, Valerie. (۲۰۱۵). Moral Psychology, AContemporary introductions, Routledg ...
  • Watson, Gary. (۱۹۸۲). Free Will, Oxford University Press ...
  • Wolf, Susan. (۱۹۸۰). “Asymmetrical freedom”, The Journal of Philosophy ...
  • نمایش کامل مراجع