شمایل شناسی نقش مایه بزکوهی در سنگ نگاره های جربت
Publish place: Journal of Great Khorasan، Vol: 10، Issue: 36
Publish Year: 1398
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: Persian
View: 41
This Paper With 13 Page And PDF Format Ready To Download
- Certificate
- من نویسنده این مقاله هستم
استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:
شناسه ملی سند علمی:
JR_JPRESS-10-36_006
تاریخ نمایه سازی: 31 تیر 1403
Abstract:
مجموعه سنگ نگاره های جربت از دیدگاه تعداد و گوناگونی نقش ها و استمرارشان، در هنر صخره ای ایران جایگاه ویژه ای دارد. بزکوهی (با شمار بیش از چهارصد)، پرتکرارترین نقشی است که می توان در این سنگ نگاره ها یافت؛ از این رو پژوهش حاضر برای شمایل شناسی این نقش مایه پراهمیت تلاش نموده. این نوشتار، پژوهشی تاریخی، توصیفی-تحلیلی و توسعه ای است که داده های کمی و کیفی آن به شیوه میدانی و اسنادی جمعآوری شده اند. بزکوهی در این آثار گاه به شکل پازن/کل با شاخ های تیز، خمیده و بلند (با بدن خطی یا چهارگوش) و گاه به گونه بز اهلی شده با شاخ های کوتاه و هم راستا (با بدن سه گوش یا بیضی شکل) در اندازه هایی بین ۵/۴ تا ۴۷ سانتی متر ترسیم گردیده است. دلیل تکرار این نقش مایه را می توان اهمیت اقتصادی این جانور در تاریخ زندگی مردمان منطقه دانست. بزکوهی را ساکنان فلات ایران ده هزار سال پیش اهلی نموده اند؛ از آن پس این جانور به عنوان پیشرو گله، نماد قدرت و مظهر فراوانی رمه و محصول، بی وقفه در هنر ایران نقش گردیده است. بزکوهی به سبب همسانی شاخ هایش به هلال ماه ستایش شده و او را همبسته با باران و کوهسارها دانسته اند. بز نر جانور قربانی شونده است و شاخ های بلندش نشان جنگاوری و نیروی بارور کننده میباشد. به سبب تراکم سنگ نگاره ها در مسیر مرتع گله ها و وجود امضای چوپانان معاصر، می توان این سنگ نگاره ها را یک مجموعه هنر شبانی نام نهاد. چوپانان جربت احتمالا به درازای هزاران سال بزکوهی را به عنوان نشانه ویژه خود در مسیر روزانه چرا و به امید دستیابی به برکت و افزایش باروری گله خود بر تخته سنگ ها نقش زده اند.
Keywords:
Authors
صدرالدین طاهری
رییس دانشکده پژوهشهای عالی هنر و کارآفرینی، گروه پژوهش هنر، دانشگاه هنر اصفهان.
آیگین مردانی
دانشجوی دکتری پژوهش هنر، دانشکده پژوهش های عالی هنر و کارآفرینی، دانشگاه هنر اصفهان.