متن به مثابه گفتمان و عمل و گزاره های کنش گفتار؛ بررسی آرای پل ریکور و جان سرل

هدف این تحقیق بررسی آرای دو فیلسوف قاره ای و تحلیلی غرب، پل ریکور و جان سرل، درباره ماهیت متن و گزاره ها است. ریکور در دوره دوم تفکر خود، افقی جدید در هرمنوتیک فلسفی گشود و بر اساس آن، بررسی ماهیت متن و معناشناسی را هدف اصلی هرمنوتیک خود قرار داد. از نظر او، متن نه تنها شامل نوشتار و گفتار است، بلکه کنش و فعالیت های بشری و حتی کل علوم انسانی را نیز دربرمی گیرد. او با گسترش معنای متن، می کوشد علاوه بر سازش میان تبیین و تفهم، به نحوی میان علوم انسانی و علوم طبیعی نیز سازش ایجاد کند. جان سرل نیز در مقام یک فیلسوف تحلیلی، با بسط معنای گزاره ها و ارائه نظریه کنش گفتار، تا حدی از چهارچوب فلسفه تحلیلی فراتر رفته و به فلسفه های قاره ای نزدیک تر می شود. سرل نقش بنیادی زبان را توان انجام کنش های گوناگون معرفی می کند. به باور او، گزاره ها و جملات، علاوه بر جنبه نظری، از جنبه عملی نیز برخوردارند و با افعال مضمون در خود (فعل مضمون در سخن) معنا پیدا می کنند. ریکور درصدد رمزگشایی معانی پنهان در متن است، هم چنانکه در نظریه سرل، این فعل مضمون در سخن است که معنای غیرمستقیم گفتار را دربردارد. ریکور به این نکته اشاره می کند که در جریان شکل گیری سخن، ابتدا مکالمه ای میان فرد با خودش برقرار می شود و کنش ها در واقع قصد گوینده را نشان می د هند؛ همچنانکه سرل به قصدی که گوینده در گفتار خود دارد، بها می دهد و ارجاع کنش گفتار را در مقصود گوینده می بیند. تکیه ریکور در کنش معنادار مانند تکیه سرل در کنش گفتاری بر فعل مضمون در سخن است. با بررسی انجام شده در این تحقیق، می توان شباهت تفکر این دو فیلسوف را در چهار محور دانست: «مفهوم فهم»، «تاویل»، «معناشناسی»، «ارتباط زبانی» و «کنش».

Keywords:

متن , گفتمان , معنا , پل ریکور , جان سرل