بررسی تعدد جرم و آثار آن در قانون جدید مجازات اسلامی

در تعدد جرم مسئله این است که عدالت چگونه میان مجرمی که نخستین بار مرتکب جرم شده است با مجرمی که مکرر مرتکب بزه می شود تمایز قائل شود به حکم قاعده عقلانی ضرورت تناسب میان جرم و مجازات، مجازات این دو حالت باید با هم متفاوت باشد. تعدد جرم وضعیت خاصی است که در آن فردی مرتکب چند جرم شده و پس از آن در چنگال عدالت گرفتار می شود تا به خاطر همه آن جرائم مورد محاکمه و مجازات قرار گیرد. دو نکته در این تعریف نهفته است اولا تعدد جرم زمانی مطرح می شود که متهم بیش از یک جرم را مرتکب شده باشد. ثانیا، ادعای تعدد جرم زمانی صحیح است که در زمان محاکمه متهم، وی به خاطر هیچ یک از جرائم ارتکابی مذکور، سابقا محکوم و مجازات نشده باشد، بنابراین اگر متهم فقط یک جرم را اما در فواصل زمانی مختلف مرتکب شده باشد یا به خاطر یک یا چند مورد از آن جرائم قبلا محاکمه و مجازات شده باشد اتهام تعدد جرم در مورد او صادق نیست. قانون گذار در موادی از قانون جدید مجازات اسلامی همچون قوانین سابق و قوانین بسیاری از کشورهای دیگر، تعدد جرم را به عنوان یکی از مولفه های موثر در تعیین میزان مجازات مورد توجه قرار داده است. این مقاله بر آن است که ضمن بررسی مبانی نظری تاثیر این مولفه در تعیین میزان مجازات، آثار آن را نیز در قانون جدید مجازات اسلامی از جنبه های گوناگون مورد مطالعه قرار دهد. هدف از این مطالعه آن است که نشان داده شود تعدد جرم از مولفه های تشدید مجازات نیست بلکه فقط یکی از آثار آن ممکن است تشدید مجازات باشد.

Keywords:

تعدد مجازات , قانون جدید , جرم غیر مستقل , تعدد واقعی , تعدد اعتباری