کاربرد مدل های زبانی هوش مصنوعی در بازنویسی و ساده سازی متون کلاسیک فارسی: مطالعه ای میان رشته ای در حوزه زبان و فناوری

ادبیات کلاسیک فارسی با وجود ارزش های زبانی، فکری و زیبایی شناختی خود، در بسیاری از مواقع برای مخاطبان امروز دشواری هایی در درک و دریافت ایجاد می کند. در این میان، بهره گیری از ظرفیت های هوش مصنوعی، به ویژه مدل های زبانی پیشرفته مانند GPT و BERT، می تواند افق های نوینی در بازنویسی و ساده سازی این متون بگشاید. پژوهش حاضر با هدف مقایسه عملکرد این دو مدل در مواجهه با متون کلاسیک، پنج متن شاخص از آثار برجسته ادبیات فارسی شامل گلستان سعدی، شاهنامه، کلیله و دمنه، قابوس نامه و مرزبان نامه را تحلیل کرده است. در این مطالعه، چهار ارزیاب خبره متون بازنویسی شده توسط هر دو مدل را براساس دو معیار اصلی «سادگی زبانی» و «حفظ سبک ادبی» ارزیابی کرده اند. یافته ها نشان می دهد که مدل GPT در ایجاد بازنویسی های روان، ساده و معاصر، عملکرد مطلوب تری دارد؛ درحالی که مدل BERT در حفظ سبک و ساختار سنتی متون، به ویژه در آثار منظوم یا دارای ساختار کلاسیک، موفق تر عمل کرده است. نتایج نشان می دهد که انتخاب مدل مناسب، بسته به هدف بازنویسی و مخاطب، ممکن است متفاوت باشد و پیشنهاد می شود در آینده، از رویکردهای تلفیقی برای بهره گیری هم زمان از مزایای هر دو مدل استفاده شود.

Keywords:

بازنویسی , هوش مصنوعی , مدل GPT , مدل BERT , متون کلاسیک فارسی