تحلیل ناترازی سیستم بانکی ایران در دوران تحول دیجیتال

اقتصاد ایران از نظر ساختار مالی یک اقتصاد بانک محور است. ناترازی بانکی عدم توازن بین داراییها و بدهیهای بانکها یا وضعیت ناتر از بین منابع و تسهیلات مالی بانکها نسبت به تعهدات و سپردههای وارد شده به بانکها می باشد. ناترازی در سیستم بانکی ایران به یکی از چالشهای ساختاری اقتصاد کشور تبدیل شده که ریشه در ضعف سیاستهای اعتباری، ناتوانی در مدیریت نقدینگی، ساختارهای ناکارآمد ترازنامه های بانکها و وابستگی بالا به منابع بانک مرکزی دارد. چالشهای اصلی نظام بانکی مشتمل بر مشکلات ناشی از تحریم، عدم استقلال و ضعف نظارت بانک مرکزی، انتقال ناترازی دولت به بانکها، عدم رعایت کفایت سرمایه، عدم شفافیت مالی بنگاه داری و داراییهای سمی بانکها، نرخ های بالای سود بانکی، مطالبات غیرجاری و بدهی بدهکاران عمده صاحب قدرت و نفوذ، رشد اضافه برداشت بانکها از بانک مرکزی، سوء تخصیص منابع، مشکلات ساختار و تقسیم وظایف بانک، نقص در نظام های فناوری اطلاعات، نقص در ابزارها و سیاست های پولی و نهادها و قوانین مداخله گر در امور بانک و می باشد. این چالشها با پیشرفت تحولات دیجیتال و ظهور فناوری های نوین مالی مانند: بانکداری دیجیتال، فین تک بلاکچین و هوش مصنوعی دستخوش تغییر شده و فرصت های جدیدی برای اصلاح نظام بانکی فراهم کرده اند. در این مقاله، با بهره گیری از تحلیل داده های کلان و الگوریتم های هوش مصنوعی ابعاد مختلف ناترازی بانکی ایران بررسی شده و نقش فناوری های نوین در بهینه سازی نقدینگی، کاهش ریسک های بانکی و افزایش شفافیت مالی تحلیل می شود. همچنین مدل های نوآورانه ای برای ارزیابی اعتباری، مدیریت داراییها و بدهیها و پیشگیری از بحرانهای نقدینگی پیشنهاد می گردد. نتایج پژوهش نشان می دهد که ادغام هوشمندانه فناوری های مالی نوین مانند بانکداری دیجیتال، فین تک بلاکچین و هوش مصنوعی با ساختارهای بانکی موجود می تواند ناترازی را کاهش داده و بهره وری بانکها را افزایش دهد.

Keywords:

بانک , تحلیل ناترازی , تحول دیجیتال , فین تک , بلاکچین , هوش مصنوعی