رویکرد همکاری فناورانه به سیاست تولید داخل اقلام راهبردی دانش بنیان:مطالعه موردی برنامه هفتم پیشرفت جمهوری اسلامی ایران

با توجه به اهمیت توسعه توانمندی های فناورانه داخلی و کاهش وابستگی به واردات، سیاست تولید داخل اقلام راهبردی در ماده ۱ قانون جهش تولید دانش بنیان و ماده ۹۹ قانون برنامه هفتم پیشرفت جمهوری اسلامی ایران مورد تاکید قرار گرفته است. با این حال بررسی ها حاکی از آن است که چالش های متعددی در مسیر اجرای سیاست مذکور وجود دارد که نیازمند بررسی عمیق و ارائه راهکارهایی است. در این راستا پژوهش حاضر با هدف تحلیل سیاست تولید داخل اقلام راهبردی دانش بنیان در چارچوب نظام نوآوری فناورانه انجام شده است.پژوهش حاضر از رویکرد کیفی و راهبرد مطالعه موردی بهره برده است. داده های مورد نیاز از طریق مصاحبه با ۱۲ نفر از ذینفعان و بررسی اسناد و گزارش های موجود گردآوری شدند. متن مصاحبه ها و اسناد با استفاده از تکنیک تحلیل مضمون، بررسی و تحلیل شدند. براساس مضامین استخراج چالش ها و ضعف های سیاست مذکور در شش دسته کلی استخراج شدند که عبارتند از شناسایی و تعیین اقلام راهبردی، اولویت گذاری، توانمندی های داخلی، طراحی مدل سیاست تامین اقلام راهبردی ، دستگاه متولی و ابزارهای حمایت و پشتیبانی. یافته ها نشان می دهد که اجرای این سیاست با چالش هایی همچون عدم هماهنگی در تعیین اقلام راهبردی، اولویت بندی نامشخص، ضعف در توانمندی های داخلی، محدودیت ابزارهای حمایتی، عدم شفافیت در نقش دستگاه های متولی، و ناکارآمدی حمایت های مالیاتی، بیمه ای و گمرکی مواجه است. این چالش ها نیز منجر به عدم ایفای کارکردهای نظام نوآوری فناورنه در حوزه تولید داخل اقلام راهبردی شده اند که به صورت خاص می توان به کارکردهای هدایت پژوهش، تامین منابع و مشروعیت بخشی اشاره کرد. نتایج این مطالعه می تواند به سیاست گذاران در بهبود اجرای سیاست تولید داخل اقلام راهبردی از منظر نظام نوآوری فناورانه کمک کند.

Keywords:

تولید داخل , اقلام راهبردی , دانش بنیان , نظام نوآوری , برنامه هفتم پیشرفت