ارزیابی ریسک زیستگاه های ساحلی جزیره لارک با استفاده از مدل InVEST

سابقه و هدف: جزیره لارک به دلیل تنوع توپوگرافی و حضور تپه ماهورها و سواحل صخره­ای و سایر تیپ­های ساحلی، از محیط­های خاصی برخوردار می­باشد که منجر به ایجاد زیستگاه­های حیات وحش جانوری متنوع شده است. به علاوه سواحل صخره­ای و وجود خطوط ساحلی متنوع شرایط بسیار مناسبی برای حضور طیف گسترده­ای از جانوران و گیاهان فراهم آورده است. با این حال در سالیان اخیر عوامل مختلفی سبب قرارگیری زیستگاه­های ساحلی این جزیره در معرض تهدید گردیده است.مواد و روش: در این پژوهش، مناطق ساحلی تحت پوشش دارایی­های طبیعی از جمله مرجان، مانگرو، جلبک­های دریایی که به طور پیش فرض می­توانند محل زندگی و زادآوری گونه­های گیاهی و جانوری مختلف باشند، به عنوان "زیستگاه" و سایر مناطق تغییر یافته به واسطه دخالت­های انسانی به عنوان "غیرزیستگاه" در نظر گرفته شد. در این بررسی از مدل ارزیابی ریسک زیستگاه InVEST HRA (Habitat Risk Assessment)  برای بررسی اثر فعالیت­های انسان در اکوسیستم­های ساحلی و دریایی  استفاده شد. در مطالعه حاضر و به دلیل اهمیت نقش کاربر در تعیین عوامل استرس­زا و زیستگاه­ها، با پایش میدانی و بر اساس نظر کارشناسی و آگاهی از منطقه مورد مطالعه، کلیه عوامل استرس­زا شناسایی گردید.نتایج: ارزیابی نتایج نمودار خروجی مدل HRA Invest نشان می­دهد که ساختارهای انسانی و گردشگری غیر مسئولانه به عنوان عوامل استرس­زای اصلی در منطقه بین جزر و مدی و افزایش دمای سطح آب، حمل و نقل دریایی، صید ترال، استخراج دریایی، نشت مواد نفتی، آب شیرین کن، فعالیت های صیادی، صید ساحلی سنتی با درجات مختلف در منطقه زیر جزر و مدی محسوب می­شوند. نتایج مربوط به خروجی نقشه ریسک تجمعی زیستگاه بین جزر و مدی جزیره لارک در شکل ۳ و نقشه ریسک تجمعی در منطقه زیر جزر و مدی در شکل ۴ نشان داده شده است. منطقه ساحلی (بین جزر و مدی) جزیره لارک کمترین رتبه تجمعی استرس زیستگاه ۴ و بیشترین رتبه تجمعی ۱۳و میانگین رتبه تجمعی استرس ۵/۸ می باشد. در منطقه دریایی (زیر جزر و مدی) جزیره لارک کمترین رتبه تجمعی استرس زیستگاه ۰ و بیشترین رتبه تجمعی ۳۰و میانگین رتبه تجمعی استرس ۱۵ است. نتایج نشان می دهد که میزان ریسک تجمعی در محدوده آب های زیر جزر و مدی جزیره لارک، در سواحل شمالی، شمال شرق و شرقی جزیره بالا است. در این جزیره عمده زیستگاه های مهم به همراه دماهای بالای آب سطحی در گرمترین ماه سال به طور کلی در شمال و شرق جزیره متمرکز شده است، که این امر باعث اختلاف بارز بین رتبه های ریسک زیستگاه در قسمت های شمال و غرب جزیره نسبت به شرق و جنوب آن باشد. نتیجه گیری: نتایج نشان می دهد که تدوین و اجرای برنامه­های پایش، حفاظت و یا احیا و بازسازی در بخش های مختلف ساحلی جزیره لارک می بایست مبتنی بر طرح­های توسعه و نیز متناسب با میزان تهدیدات در بخش­های مختلف اعمال گردد. رتبه استرس در محدوده زیر جزر و مدی در سواحل شمالی، شمال شرق و شرقی اطراف جزیره لارک در طیف نسبتا زیاد و زیاد قرار گرفته است، براساس میانگین تهدید منطقه زیر جزر و مدی می­توان اینگونه تفسیر نمود که در وضعیت موجود، رتبه استرس و تهدیدات زیاد است. از این رو زیستگاه­های مرجانی و جلبکی در این منطقه تحت استرس و تهدید زیاد قرار دارند که رویکرد مداخله فشرده نظیر تعیین مناطق حفاظت شده دریایی و جلوگیری از ورود عوامل آلاینده به این منطقه می بایست مد نظر قرار گیرد.

Keywords:

ریسک , زیستگاه , ساحل , مدل , استرس , جزیره لارک