تحول در بازنمایی ایالت های جغرافیایی از هخامنشیان تا ساسانیان: مطالعه تطبیقی کتیبه بیستون و کعبه زردشت

این پژوهش به بررسی تطبیقی فهرست ایالت ها و نواحی جغرافیایی در دو کتیبه مهم باستانی، یعنی کتیبه بیستون از دوره هخامنشی و کتیبه کعبه زردشت از دوره ساسانی، می پردازد. مسئله اصلی پژوهش آن است که چرا برخی ایالت ها در هر دو کتیبه ذکر شده اند و برخی دیگر تنها در یکی از آن ها آمده اند. هدف از این مطالعه، شناخت تحولات سیاسی، اداری و جغرافیایی ایران باستان و تحلیل چرایی تفاوت در نام بردن از نواحی است. روش پژوهش کیفی و مبتنی بر تحلیل تطبیقی و اسنادی است و داده ها بر اساس منابع کتابخانه ای گردآوری و بررسی شده اند. یافته های پژوهش نشان می دهد که در کتیبه بیستون، بیش تر تاکید بر سرکوب شورش ها و تثبیت نظم شاهنشاهی داریوش اول بوده است، در حالی که در کتیبه کعبه زردشت شاپور اول، تمرکز بر گسترش قلمرو، تثبیت مرزهای شرقی و قفقاز و کنترل مسیرهای تجاری بوده است. نتیجه نهایی بیانگر آن است که تفاوت در ذکر نام ایالت ها، بازتاب شرایط سیاسی، نظامی و اقتصادی متفاوت دو سلسله هخامنشی و ساسانی است.

Keywords:

کتیبه بیستون , کعبه زردشت , ایالت های باستانی , هخامنشی , ساسانی