مروری نظام مند بر پیامدهای روان شناختی استفاده از رسانه های دیجیتال بر سلامت روان در دوران نوجوانی

دوران نوجوانی، مرحله ای حیاتی از رشد انسانی است که با تحولات عمیق جسمی، شناختی، اجتماعی و هیجانی همراه است. در عصر دیجیتال، نوجوانان به عنوان “بومیان دیجیتال” در محیطی غوطه ور هستند که رسانه های دیجیتال بخش جدایی ناپذیری از زندگی روزمره آن ها را تشکیل می دهد. این تعامل مداوم، پیامدهای روان شناختی پیچیده و چندوجهی بر سلامت روان آن ها به همراه دارد. مقاله حاضر با هدف ارائه یک مرور نظام مند و جامع از ادبیات پژوهشی پنج سال اخیر، به بررسی و تحلیل پیامدهای روان شناختی استفاده از رسانه های دیجیتال بر سلامت روان نوجوانان می پردازد. این مقاله با رویکردی توصیفی-تحلیلی و روش کتابخانه ای، ضمن طبقه بندی یافته های پژوهشی، به شناسایی روندهای کلیدی، شکاف های تحقیقاتی و ارائه چشم اندازی برای پژوهش های آینده می پردازد. یافته ها نشان می دهد که استفاده از رسانه های دیجیتال دارای ابعاد دوگانه ای است؛ از یک سو، می تواند با تسهیل ارتباطات اجتماعی، دسترسی به اطلاعات و حمایت های آنلاین به بهبود برخی جنبه های سلامت روان کمک کند. از سوی دیگر، استفاده بیش از حد یا مشکل ساز با افزایش خطر افسردگی، اضطراب، کاهش عزت نفس، اختلالات خواب، اعتیاد به اینترنت و مواجهه با محتوای آسیب زا (مانند قلدری سایبری) ارتباط معناداری دارد. این مقاله استدلال می کند که تمرکز پژوهش ها باید از یک رویکرد صرفا آسیب شناسانه به سمت یک دیدگاه متعادل تر حرکت کند که در آن، عوامل تعدیل کننده و محافظت کننده (مانند ویژگی های شخصیتی، حمایت خانوادگی و سواد رسانه ای) نیز به دقت مورد بررسی قرار گیرند. در نهایت، با شناسایی چالش های موجود و سوالات بی پاسخ، مسیرهایی برای تحقیقات آتی با هدف توسعه راهبردهای پیشگیرانه و درمانی موثر پیشنهاد می شود.

Keywords:

رسانه های دیجیتال , سلامت روان , پیامدهای روان شناختی , شبکه های اجتماعی , مرور نظام مند