رابطه بین توسعه مالی و رشد اقتصادی در ایران: رویکرد همدوسی موجکی

بر اساس تحلیل های انجام شده با رویکرد همدوسی موجکی و آزمون های علیت گرنجری، این پژوهش به بررسی پویایی های رابطه بین توسعه مالی و رشد اقتصادی در ایران طی دوره ۱۴۰۰-۱۳۵۹ (۲۰۲۱-۱۹۸۰ میلادی) پرداخته است. یافته های آزمون علیت گرنجری حاکی از عدم وجود رابطه خطی معنادار بین این دو متغیر در بلندمدت است، اما تحلیل چندمقیاسی همدوسی موجکی الگوهای پیچیده ای را آشکار می سازد که شدت و جهت علیت به طور چشمگیری تحت تاثیر مقیاس زمانی و رویدادهای ساختاری قرار دارد. در سال های پایانی جنگ تحمیلی ۱۳۶۷-۱۳۶۴ (۱۹۸۸-۱۹۸۵ میلادی) رشد اقتصادی با تاخیر توسعه مالی را تحریک کرد (الگوی تقاضامحور)؛ در حالی که در دوره ثبات برنامه دوم توسعه ۱۳۷۸-۱۳۷۴ (۱۹۹۹-۱۹۹۵ میلادی)، توسعه مالی به عنوان پیشران رشد اقتصادی عمل نمود (الگوی عرضه محور). شایان توجه است که تشدید تحریم های مالی ۱۳۹۵-۱۳۹۰ (۲۰۱۵-۲۰۱۱ میلادی) به گسست کامل رابطه علیتی منجر شد. این ناپایداری ذاتی در اقتصاد شوک پذیر ایران نشان دهنده ناکارآمدی روش های خطی مرسوم در ثبت روابط پویاست و لزوم به کارگیری چارچوب های چندمقیاسی را برای طراحی سیاست های زمان مند تاکید می نماید. یافته ها حاکی از آن است که توسعه مالی تنها در دوره های ثبات قادر به تحریک رشد اقتصادی است و در شرایط بحرانی، رشد اقتصادی نقش پیش تاز ایفا می کند.

Keywords:

توسعه مالی , رشد اقتصادی , رویکرد همدوسی موجکی , اقتصاد ایران