ارزیابی تناسب اقلیمی حوضه آبریز ارس برای کشت چهار گونه از گیاهان دارویی با استفاده از دورسنجی و خوشه بندی فازی و بررسی تحلیل اقتصادی بر مبنای سودآوری

شناسایی مناطق مناسب به منظور کشت محصول برای کشاورزی پایدار و حفاظت از منابع خاک و آب بسیار مهم است. در این تحقیق، شاخص تناسب اقلیمی برای چهار گونه از گیاهان دارویی کور، گل محمدی، سرخارگل و اسطوخودوس با استفاده از مجموعه داده های اقلیمی شامل بارش متوسط سالانه و دمای دوره رشد برگرفته از ماهواره های CHIRPS و ERA۵ محاسبه شده است. نیازهای اقلیمی مذکور برای گیاهان مورد مطالعه از توصیه های نشریه های جهاد کشاورزی استخراج شده و برای محاسبه شاخص تناسب اقلیمی نیز از روش خوشه بندی فازی استفاده شده است. بررسی های نشان داد که کور و گل محمدی سازگاری اقلیمی بیش از ۷۵ درصد در نیمه شرقی حوضه آبریز دارند. بر اساس نتایج بدست آمده از تناسب اقلیمی سرخارگل و اسطوخودوس نیز مشاهده گردید که در بخش هایی از نیمه شرقی و غربی محدوده مورد مطالعه، شاخص تناسب اقلیمی بین ۵۰ تا ۷۵ درصد می باشد. توجه به این نکته ضروری است که روش پیشنهادی با کاهش وابستگی به نظرات کارشناسی و کمی سازی عدم قطعیت، دیدگاه عمیق تری نسبت به نتایج ارائه می دهد. همچنین نسبت سودآوری مربوط به گیاهان دارویی برای اسطوخودوس در سال چهارم ۶/۱۲، سرخارگل از سال دوم به بعد ۳/۵، گل محمدی در سال چهارم ۶/۱ و در سال هشتم ۴/۴ تخمین زده شده است. بنابراین در حالت کلی کشت گیاهان دارویی با توجه به دارا بودن نسبت سود به هزینه بالا و نیاز آبی کم پتانسیل بالایی برای سرمایه گذاری در منطقه دارند.

Keywords:

عدم قطعیت , کشاورزی پایدار , نظرات کارشناسی , EAR۵ , CHIRPS