عدالت ارتباطی در روابط عمومی شهری: مرور نظام مند تجارب مداخله محور در مناطق کم برخوردار

عدالت ارتباطی به عنوان یکی از مولفه های نوظهور در حوزه ارتباطات و حکمرانی شهری، بر توزیع منصفانه منابع اطلاعاتی، دسترسی برابر به فرصت های ارتباطی و مشارکت فراگیر شهروندان در تولید و تبادل معنا تمرکز دارد. در بافت های شهری کم برخوردار، این مفهوم اهمیتی دوچندان می یابد؛ زیرا نابرابری اطلاعاتی، ضعف زیرساخت های دیجیتال و حذف گفتمانی گروه های حاشیه ای اغلب موجب بازتولید چرخه فقر ارتباطی و انزوای اجتماعی می شود. هدف این پژوهش، انجام مرور نظام مند تجارب مداخله محور در زمینه عدالت ارتباطی با تمرکز بر روابط عمومی شهری است. پژوهش حاضر با اتکا بر الگوی نحوه نمایی نظام مند (PRISMA)، منابع منتشرشده را در پایگاه های داخلی و بین المللی بررسی کرده است. یافته ها نشان می دهد مداخلات عدالت محور در روابط عمومی شهری را می توان در سه سطح ساختاری، فرآیندی و نهادی طبقه بندی کرد. در سطح ساختاری، زیرساخت های دیجیتال و دسترسی اطلاعاتی مورد تمرکز قرار دارد؛ در سطح فرآیندی، ارتباطات دوسویه، برنامه های مشارکتی و ظرفیت سازی فرهنگی برای گروه های حاشیه نشین اهمیت دارد؛ و در سطح نهادی، سیاست گذاری های ارتباطی و پاسخگویی مدیریتی نقشی تعیین کننده ایفا می کنند. مقایسه تجارب بین المللی و داخلی نشان می دهد که در ایران، عدالت ارتباطی عمدتا در سطح شعاری باقی مانده و نیازمند نهادینه سازی در برنامه های روابط عمومی و سیاست گذاری شهری است. در پایان، مدل تلفیقی عدالت ارتباطی شهری پیشنهاد شده که چهار مولفه ساختاری، نهادی، فرهنگی و فناورانه را برای ارتقای روابط عمومی عدالت محور در مناطق کم برخوردار ترکیب می کند. این پژوهش با تبیین ابعاد مفهوم عدالت ارتباطی، می تواند مبنایی نظری و سیاستی برای توسعه ارتباطات شهری مبتنی بر برابری و شمول گرایی فراهم آورد.

Keywords:

عدالت ارتباطی , روابط عمومی شهری , مناطق کم برخوردار , حکمرانی ارتباطی , مشارکت شهروندی