تاثیر هوش مصنوعی بر تصمیم گیری مدیریتی در سازمان های نوآور (یک مرور نظام مند)

تحولات فناوری در دهه های اخیر منجر به گسترش استفاده از هوش مصنوعی (AI) در فرآیندهای مدیریتی شده است. سازمانهای نوآور برای حفظ مزیت رقابتی و بهبود تصمیم گیریهای استراتژیک، به طور فزاینده از مدلهای هوش مصنوعی بهره می برند. هوش مصنوعی با استفاده از تحلیل داده های کلان، یادگیری ماشین و سیستمهای توصیه گر، می تواند تصمیمات را دقیقتر، سریعتر و بهینه تر کند. این مقاله یک مرور نظام مند از مطالعات انجام شده بین سالهای ۲۰۱۸ تا ۲۰۲۵ درباره تاثیر هوش مصنوعی بر تصمیم گیری مدیریتی در سازمانهای نوآور ارائه می دهد. برای انجام این مطالعه؛ از چارچوب PRISMA جهت انتخاب و بررسی مقالات استفاده شده است. در مرحله جستجو؛ ۳۶۵ مقاله از پایگاههای علمی معتبر مانند Scopus، Web of Science، IEEE Xplore و Science Direct بازیابی شد که پس از اعمال معیارهای ورود و خروج ۳۷ مقاله برای تحلیل نهایی انتخاب شدند. معیارهای ورود شامل بررسی تاثیر هوش مصنوعی بر فرآیندهای تصمیم گیری مدیریتی و استفاده از مدلهای یادگیری ماشین و داده کاوی در سازمانها بود. تحلیل یافته ها نشان می دهد که هوش مصنوعی نقش مهمی در بهینه سازی تصمیم گیری، کاهش عدم قطعیت و بهبود فرآیندهای مدیریتی دارد. مطالعات بررسی شده نشان داده اند که استفاده از الگوریتمهای یادگیری ماشین؛ منجر به افزایش دقت پیش بینی ها، شناسایی الگوهای پنهان در داده ها و بهبود تصمیمات استراتژیک می شود. علاوه بر این؛ سیستمهای توصیه گر مبتنی بر هوش مصنوعی توانسته اند بازاریابی، مدیریت زنجیره تامین و تخصیص منابع را در سازمانهای نوآور بهینه سازی کنند. با این حال؛ استفاده از هوش مصنوعی در تصمیم گیری مدیریتی با چالشهایی نیز همراه است. یکی از مهمترین چالشها، شفافیت پایین مدلهای یادگیری عمیق است که می تواند منجر به عدم اعتماد مدیران به خروجی های سیستمهای هوش مصنوعی شود. مطالعات نشان می دهد که مدلهای Explainable AI (XAI) می توانند تا حدی این مشکل را برطرف کنند. علاوه بر این؛ ملاحظات اخلاقی و امنیت داده ها از دیگر چالشهای کلیدی هستند، به ویژه در سازمانهایی که با اطلاعات حساس سر و کار دارند. این مقاله همچنین به بررسی مقایسه ای رویکردهای مختلف هوش مصنوعی در تصمیم گیری پرداخته و تاثیر هر یک را در بخشهای مختلف سازمانی تحلیل کرده است. یافته ها نشان می دهند که یادگیری ماشین برای تحلیل پیش بینی محور، سیستمهای توصیه گر برای بهینه سازی تصمیمات عملیاتی و شبکه های عصبی عمیق برای مسائل پیچیده تصمیم گیری استراتژیک بیشترین کارایی را دارند. در نهایت؛ این مطالعه پیشنهادهایی برای تحقیقات آینده ارائه می دهد؛ از جمله بررسی تاثیر هوش مصنوعی بر سبکهای مختلف مدیریت و رهبری، تحلیل پذیرش اجتماعی و فرهنگی این فناوری در سازمانها و توسعه مدلهای شفاف تر و اخلاقی تر. نتایج این مطالعه می تواند راهنمایی ارزشمند برای مدیران سازمانهای نوآور در بهره گیری بهتر از هوش مصنوعی در فرآیندهای تصمیم گیری باشد.

Keywords:

تصمیم گیری مدیریتی , سازمان های نوآور , یادگیری ماشین , تحول دیجیتال , هوش مصنوعی