احصاء و معرفی برخی فناوری های دارای اولویت بالا در صنعت نفت با بررسی نظام مسائل صنعت نفت و تاکیدات اسناد بالادستی

امروزه با توسعه فناوری های علوم کاربردی انتخاب فناوری های اولویت دار دارای اهمیت است. محدودیت منابع مالی، منابع انسانی، سرعت رشد فناوری و تغییرات بازار محصولات سبب شده است که موضوع انتخاب اهداف توسعه فناوری، به طور مستمر دارای اهمیت باشد. صنعت نفت و انرژی در بیست سال گذشته تغییرات مهمی داشته است که از جمله آن تغییر در حوزه گذار انرژی و توسعه تجدیدپذیرها، رشد صنعت مواد پتروشیمیایی و الزامات زیست محیطی کاهش کربن است. از طرفی در دو دهه اخیر نیز کشور ایران در حوزه انرژی دارای تحولات منحصر به فردی از جمله مسئله ناترازی انرژی، بروز نارسایی های سیاست های تثبیت قیمت انرژی در اقتصاد کلان، کاهش حجم سرمایه گذاری سالانه، تشدید تحریم های مالی صنعت نفت، افزایش شدت انرژی کشور و عدم تحقق برنامه چشم انداز ۱۴۰۴ در حوزه علم و فناوری بوده است. توجه به کلان روندهای جهانی و کلان روندهای ملی سبب می شود تا اصلاح و بروزرسانی انتخاب های گذشته ضروری شود. به منظور اصلاح اولویت های فناوری مرور برنامه های ملی گذشته در حوزه علم و فناوری و تشخیص صحیح نظام مسائل کنونی صنعت نفت امری ضروری است. در این مطالعه سعی شد ابتدا اسناد بالادستی کشور در حوزه انرژی و علم و فناوری مرتبط با صنعت نفت بررسی شود و اهداف و خلاهای این اسناد که بعضا سابقه ای ۲۰ ساله در اجرا دارند به دست آید. از سوی دیگر با برگزاری جلسات با خبرگان صنعت نفت مجموعه ای از مسائل اصلی صنعت نفت که حوزه فناوری ناگزیر به حل آنها است مشخص شود. به منظور تبدیل مسائل به مصادیق و عناوین فناوری دارای اولویت و راهکارهای عملیاتی در این مطالعه با استفاده از دو روش علیت و خبرگی مجموعه ای از فناوری های زنجیره تامین تا بازار صنعت نفت احصاء و مورد بررسی قرار گرفته است. برای ۵ موضوع فناوری های حوزه تامین مالی، حوزه تولید نفت و گاز، حوزه تکمیل زنجیره ارزش، حوزه انتقال و بازار، مصادیق فناوری های دارای اولویت در ۶۴ عنوان احصاء شده است که می تواند به عنوان پیشنهاد مناسب برای انتخاب فناوری های قابل توسعه در اختیار دانشگاه ها، پژوهشگاه ها، شرکت های دانش بنیان، واحدهای تحقیق و توسعه صنایع بزرگ و گروه های محقق صنعت نفت قرار گیرد.

Keywords:

فناوری های اولویت دار , روش دلفی , توسعه فناوری , نظام مسائل , راهکارهای عملیاتی , فناوری های زنجیره تامین