مطالعه تطبیقی مفهوم و نسبت حیا ، عفاف و غیرت در فقه ، اخلاق و متون اسلامی

با وجود بحث های فراوانی که در کتاب های لغت ، فقه و اخلاق در مورد معنای سه واژه حیا (شرم) ، عفاف (خودنگهداری) و غیرت (مردانگی) مطرح شده است ، درمورد نسبت و مرز این مفاهیم با یک دیگر و همچنین ارتباط و تعامل آنها با هم چندان بحثی نشده و ابهام های زیادی در این زمینه وجود دارد. با توجه به جایگاه و نقش این سه مفهوم در اخلاق جنسی اسلام ، تبیین نسبت و ارتباط آنها با یک دیگر می تواند به تبیین دقیق تر اصول اخلاق جنسی اسلام و ارائه راهکارهای دقیق تر برای اصلاح بسیاری از ناهنجاری های اخلاقی بیانجامد. بر این اساس ، در این پژوهش با روش توصیفی ۔ تحلیلی و  با رویکرد مطالعه تطبیقی به تحدید مفهومی و تبیین نسبت سه واژه «حیا» ، «عفاف»، و «غیرت» در فقه ، اخلاق و متون اسلامی پرداخته شده است. بر اساس یافته های این پژوهش ، «حیا» یا شرم یک صفت یا حالت درونی است که از احساس نظارت دیگران (الهی یا انسانی) و بیم از نکوهش آنان ناشی می شود و «عفاف» نمود بیرونی و عملی آن است. به بیان دیگر ، «حیا »، نیروی محرک و درونی است که انسان را به سمت «عفاف» هدایت می کند. «غیرت» نیز ، نیروی بازدارنده و حافظ عفاف و حیاست. این مفاهیم ارتباطی وثیق و درهم تنیده با یک دیگر دارند.

Keywords:

اخلاق , فقه , اخلاق جنسی , حیا , عفاف , غیرت , خویشتن داری جنسی