ارائه الگوی بهینه کشت چندهدفه تحت شرایط عدم قطعیت دسترسی به آب آبیاری مطالعه موردی: شهرستان باوی

شهرستان باوی یکی از شهرستانهای تولید کننده محصولات کشاورزی استان خوزستان می باشد که در طی دو دهه اخیر دچار خشکسالی شده است همچنین تبخیر و تعرق بسیار بالا می باشد به همین دلیل ارزش آب بالا و نقش مدیریت منابع در این شرایط دارای اهمیت است جمع آوری اطلاعات در سال زراعی ۱۴۰۱ - ۱۴۰۲ از طریق پرسشنامه انجام شد. سپس الگوی کشت با توجه به سه هدف حداکثرسازی سود ناخالص بهره وری آب و شاخص پایداری محیط زیست به ازای هر سناریو عدم اطمینان به دسترسی به آب توسط برنامه ریزی ریاضی تصادفی بهینه سازی شد. به منظور در نظر گرفتن وزن هر هدف از روش تحلیل سلسله مراتبی فازی استفاده گردید. نتایج نشان داد که سطح زیرکشت محصولاتی مانند گندم و جو با افزایش عدم اطمینان دسترسی به آب نسبت به شرایط فعلی افزایش یافت. همچنین محصول گندم از حالت آبیاری کامل به گندم با ده درصد تنش در مرحله اول آبیاری و بیست درصد تنش در مرحله دوم آبیاری به ترتیب ۲۵۰۰ و ۲۵۰۰ هکتار از سطح زیرکشت را در سطوح مختلف عدم اطمینان به دسترسی به آب را به خود اختصاص دادند که نشان دهنده ی این است که این محصول در سطوح مختلف عدم اطمینان به گندم با استراتژی کم آبیاری متمایل شده است در حالی که سطح زیرکشت محصولاتی مانند شلتوک و بامیه با افزایش ریسک آب کاهش یافت. به طور کلی سود اقتصادی و پایداری محیط زیست و بهره وری آب به ترتیب ۱۴/۲۹، ۲۲/۷۶ و ۳۰/۶۱ درصد افزایش نسبت به شرایط فعلی را نشان می دهد. پیشنهاد این مطالعه اضافه نمودن استراتژی کم آبیاری و سیستم آبیاری متنوع در جهت ارتقای ارزش آب می باشد. همچنین کاشت محصولات ماش، کلزا، لوبیاسبز و کنجد توسط جهاد کشاورزی شهرستان ترویج شود.

Keywords:

استراتژی کم آبیاری , الگوی کشت , برنامه ریزی تصادفی