تحلیل تطبیقی کشش های تقاضای واردات غلات با مصارف انسانی و دامی در ایران

این مقاله با توجه به اهمیت غلات در سبد مصرفی خانوارهای ایرانی و نهاده های دامی به بررسی تقاضای غلات وارداتی طی دوره زمانی ۱۴۰۲-۱۳۸۲ پرداخته است. داده های به کار رفته در پژوهش از مرکز آمار و سازمان گمرک جمهوری اسلامی ایران تهیه شد. در این تحقیق توجه بر روی چهار غله عمده کشور یعنی گندم، ذرت، برنج و جو معطوف شده است که از لحاظ میزان واردات نیز در بین سایر غلات در مقام نخست قرار دارند. در این مطالعه با بهره گیری از مدل تابع تقاضای تقریبا ایده آل برای غلات وارداتی در ایران سهم بودجه تخمین و کشش های قیمتی و درآمدی محاسبه شده اند. نتایج نشان می دهد در برخی از سال ها واردات غلات نسبت به سال های قبل روند کاهشی داشته است که این امر ناشی از توجه دولت به امر خودکفایی در تولید غلات و انجام تحقیقات در زمینه اصلاح بذر و روش های به زراعی و به نژادی و طرح های محوری تولید غلات صورت پذیرفته است. نتایج برآورد کشش ها نشان داد که کشش های خود قیمتی گندم، ذرت، برنج و جو دارای علامت مورد انتظار منفی می باشند. کشش متقاطع بین گندم با ذرت و برنج در طول دوره زمانی مورد نظر همواره مثبت بوده و به عنوان یک کالای جانشین نقش ایفا می کنند. این نشان می دهد که با افزایش قیمت گندم می توان مصرف برنج را در خوراک انسان و مصرف ذرت را در جیره غذایی دام جانشین گندم کرد. از طرفی کشش های متقاطع گروه برنج و جو در برخی سال ها منفی بوده، به طوری که افزایش قیمت برنج سبب کاهش سهم جو در مخارج کل کشور شده است، این به دلیل میزان سهم بودجه ای اختصاص یافته برای برنج در آن سال ها خواهد بود.

Keywords:

تقاضای تقریبا ایده آل , کشش , غلات وارداتی , ایران